Κυριακή, 13 Οκτωβρίου 2013

3692 - Γιορτάζει το Άγιο Όρος τα 100 χρόνια της ένωσής του με την Ελλάδα στέλνοντας μήνυμα μετάνοιας και σιωπής. Μοναδικός προσκεκλημένος ο Οικουμενικός Πατριάρχης



Το απόγευμα της ερχόμενης Τρίτης ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα φτάσει στο Άγιον Όρος. Όπως σημειώνουν κύκλοι του Αγίου Όρους, «ο Πατριάρχης όταν έρχεται εδώ, έρχεται στο σπίτι του. Αυτό το οποίο θα ήταν το καλύτερο για να τον τιμήσουμε είναι να τον κάνουμε να αισθανθεί πως βρίσκεται στο σπίτι του. Αυτό είναι το σημαντικό, αυτή είναι η μεγαλύτερη τιμή». Ο Πατριάρχης επισκέπτεται την Αθωνική Πολιτεία έπειτα από πρόσκληση της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους. Όπως τονίζουν οι αγιορείτες πατέρες, «με τις εκδηλώσεις αυτές τιμούμε τον αγώνα που έκαναν πριν από 100 χρόνια οι αγιορείτες πατέρες μας, οι οποίοι αγωνίστηκαν για τη διατήρηση του καθεστώτος του Αγίου Όρους. Αυτό το οποίο έρχεται να κάνει ο Πατριάρχης είναι ένα μνημόσυνο στους άγιους πατέρες, οι οποίοι έδωσαν τιτάνιο αγώνα με τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής εκείνης. Αυτό είναι κι ένα μήνυμα στην εποχή μας. Ο τρόπος που θέλουμε να κάνουμε τη γιορτή μακριά από τη δημοσιότητα. Δεν θέλαμε να δώσουμε μεγάλη διάσταση στον εορτασμό. Θέλουμε να στείλουμε ένα μήνυμα μετανοίας και σιωπής όπως πρέπει να είναι το Άγιον Όρος. Να ζήσουμε αυτή τη μοναχική ζωή, αυτό που είναι προορισμός μας». Ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα αναχωρήσει το ερχόμενο Σάββατο 19 Οκτωβρίου για τη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα θα μεταβεί στη μητρόπολη Νεαπόλεως - Σταυρουπόλεως στη Θεσσαλονίκη.

3691 - Αφιέρωμα της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (13/10/2013): Αυθόρμητη αρχιτεκτονική στο Άγιον Όρος



Ο κόσμος του Άθω έζησε και ζει στη σάρκα του όλη την ιστορική πορεία και διαδρομή του γένους, καθώς επίσης και τις πνευματικές του περιπέτειες και εκφάνσεις. Μάλιστα κάποιες από αυτές είχαν επίκεντρο τον ίδιο τον Άθωνα, όπως για παράδειγμα η ησυχαστική κίνηση και έριδα, αλλά και η Φιλοκαλική αναγέννηση, πιο γνωστή ως κίνημα των Κολλυβάδων.

Κείμενα
Φαίδων Χατζηαντωνίου
Μοναχός Παΐσιος Αγιορείτης
Μαρτυρίες Αγιορειτών
Παύλος Μυλωνάς

Συνέντευξη
Φαίδων Χατζηαντωνίου

Επιμέλεια αφιερώματος, εισαγωγή, συνέντευξη: 
Στέλιος Κούκος skoukos@makthes.gr



Τα βυζαντινά κλέη και η εύνοια των αυτοκρατόρων έδωσαν τη δυνατότητα στο Άγιον Όρος να περάσει από τα ταπεινά κελιά, τις καλύβες και τις σπηλιές στα μεγάλα κοινοβιακά μοναστήρια και συγκροτήματα, τα οποία τα ασφάλισαν από τις εξωτερικές επιβουλές με κάστρα. Στη συνέχεια βέβαια βίωσε και το ίδιο τις συνέπειες της άλωσης της βασιλεύουσας και την ευρύτερη εξουδένωση της αυτοκρατορίας των Ρωμιών της Ανατολής. Η αθωνική πολιτεία τήρησε, όπως και ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνισμού, τον δικό της κανόνα, τη δική της αιχμαλωσία, για να απελευθερωθεί -ή καλύτερα να αναστηθεί- κι αυτή κατά τους βαλκανικούς πολέμους. (Όπως όλοι οι απελευθερωμένοι ελληνικοί πληθυσμοί έτσι και οι Αγιορείτες υποδέχτηκαν τον ελληνικό στρατό εν μέσω φθινοπώρου με το «Χριστός Ανέστη» και κωδωνοκρουσίες σε πλήρη αναστάσιμη χαρά και έξαρση). Στις αρχές Νοεμβρίου του 1912 ο Άθωνας καλωσόρισε το ελληνικό ναυτικό και τον Οκτώβριο του 1913 η ιερά σύναξη των μονών του Αγίου Όρους ανήγγειλε την ένωσή του με τη μητέρα Ελλάδα - αυτές τις μέρες γιορτάζουμε την εκατονταετηρίδα.
Όλος ο Άθωνας αποτελεί ένα μοναδικό, έμπλεο ζωής κειμήλιο, το οποίο μοιάζει να κείται εις τύπον δοκιμής και κρίσης της πορείας μας, χωρίς πολλές φορές να αφίσταται και το ίδιο της ευρύτερης περιρρέουσας ατμόσφαιρας. Σηκώνει τον σταυρό που του αντιστοιχεί, αφού εν πολλοίς μετέχει της ανθρώπινης και τρεπτής φύσεως αλλά και της εποχής και των ευρύτερων "πειρασμών" της...
Ένας νεαρός ρώσος εικαστικός, που μετά τα γεγονότα της Οκτωβριανής επανάστασης του 1917 ζούσε ως εξόριστος στο Παρίσι, μετά από μια διασκέδαση ένιωσε πως η ζωή που έκανε δεν τον γέμιζε και γι' αυτό αποφάσισε να γίνει μοναχός. Ήδη, ως αναζητητής, είχε περάσει από άλλες θρησκείες, οι οποίες ως πιο εξωτικές τον δελέασαν, αλλά τώρα ήθελε να μελετήσει σε βάθος την ορθοδοξία και γι' αυτό γράφτηκε στο Ορθόδοξο Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου στο Παρίσι. Μετά τις σπουδές του ο μετέπειτα ιερομόναχος και γνωστός συγγραφέας π. Σωφρόνιος (Σαχάρωφ) πήγε για να μονάσει στον Άθωνα. Συγκρίνοντας λοιπόν τις εντυπώσεις του από τις σπουδές του και την παρουσία του στον Άθωνα έγραψε: "Στο Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου, όλοι μιλούσαν για Θεό, αλλά Θεό δεν είδα, ενώ όταν πήγα στο Άγιο Όρος, κανείς δεν μιλούσε για Θεό και όλα έδειχναν τον Θεό". Μ' αυτό θα συμφωνούσαν και πολλοί επισκέπτες που περιδιαβαίνουν το "Περιβόλι της Παναγίας", τη μοναδική φύση, τα μεγαλοπρεπή μοναστήρια και τα λοιπά μοναστικά ενδιαιτήματα με την πιο αυτοσχέδια συνήθως αρχιτεκτονική: σκήτες, κελιά, καλύβες, σπηλιές.
Αυθόρμητη και ενίοτε "αυθαίρετη" ίσως αρχιτεκτονική, αφού υπερβαίνει και καταλύει τους τύπους και τους κανόνες της επίσημης και επιστημονικής αρχιτεκτονικής, ορίζοντας όμως "ατέχνως" εντέχνως μια νέα οπτική και χρηστική σύνθεση. Κάτι που πολλές φορές αγγίζει τα όρια του καλλιτεχνήματος αν όχι του κομψοτεχνήματος.
Τα αυθόρμητα πνευματικά αυτά καταφύγια και ορμητήρια του Άθω αποτελούν καρπό της πιο βαθιάς και ακραίας πείνας και δίψας του ανθρώπου για τη συνάντηση με το θείο και τη μετοχή και βίωση των άκτιστων ενεργειών του. Τα λιτά, απέριττα, ευφάνταστα αυτά κατοικητήρια, τα ασκηταριά, αποτελούν το ακρότατο σύνορο της γης με τον ουρανό... Η αυθόρμητη, αυθαίρετη, παραμυθητική και παραμυθιακή αγιορειτική αρχιτεκτονική αποτελεί καρπό και σύλληψη μιας βαθιά ερωτικής αναζήτησης, ενατένισης και σχέσης της τάξεως "ελθέ, ο μόνος προς μόνον, ότι μόνος ειμί, καθάπερ οράς". Στην ουσία μια αρχιτεκτονική χαριτωμένη με πολλαπλή έννοια!
Κι αυτό δεν μπορεί να μην ελκύσει το ενδιαφέρον και την επιστημονική ματιά ιδιαίτερα ευαίσθητων και καλλιτεχνικής φύσεως ανθρώπων. Η πολυετής παρουσία του αρχιτέκτονα αναστηλωτή Φαίδωνα Χατζηαντωνίου στο Άγιο Όρος του έδωσε την ευκαιρία να ερευνήσει, να φωτογραφήσει και να μελετήσει τα μοναδικά αυτά κειμήλια αγιορείτικης αρχιτεκτονικής και σήμερα να μας τα παρουσιάζει. Την εργασία του αυτή με τίτλο "Αυθόρμητη αρχιτεκτονική στο Άγιον Όρος" την παρουσίασε αρχικά στην Οξφόρδη και πρόσφατα στην ιδιαίτερα δραστήρια "Αγιορειτική Εστία" του δήμου Θεσσαλονίκης.

* Για να διαβάσετε το αφιέρωμα σε μορφή pdf πατήστε εδώ

3690 - Η ελεημοσύνη, του μοναχού Μωυσή Αγιορείτη



Δόση αγαθή από τους εύπορους στους άπορους. Κυρίως ελεήμων είναι ο Θεός, γι’ αυτό μας καλεί να τον μιμηθούμε. Τον κάθε ελεήμονα τον μακαρίζει ο Θεός. Ο Χριστός ήταν φτωχός και φιλάνθρωπος και αυτά πάντοτε δίδασκε. Το βασικό κίνητρο της ελεημοσύνης είναι η αγάπη. Γνήσια αρετή της ελεημοσύνης είναι η έλλειψη ιδιοτέλειας και επαίνων. Υπάρχουν δυστυχώς και άνθρωποι που είναι σκληροί, ανελεήμονες και αφιλάνθρωποι. Υπάρχουν και σήμερα ελεήμονες αλλά δεν είναι πολλοί.
Το κέρδος, η ιδιοτέλεια, ο πλουτισμός κυριαρχούν. Δυστυχώς ο λόγος σήμερα περί ελεημοσύνης κάνει αρκετούς ατομιστές να δυσανασχετούν. Σήμερα αυτοί που κυριαρχούν είναι οι λεγόμενοι οικονομικοί άνθρωποι. Η σημερινή εποχή είναι ανελεήμων και η λογική της συμφεροντολόγα. Είναι καλό να ξεπεραστεί η απληστία και ο κορεσμός. Έχει ανάγκη μεγάλη ο αναγκεμένος συνάνθρωπος. Η φιλανθρωπία δίνει χαρά στον φιλάνθρωπο.
Παρά τις δυσκολίες των καιρών υπάρχουν αρκετοί φιλάνθρωποι. Δεν είναι τόσο πλούσιοι. Δίνουν και από το υστέρημά τους. Προσφέρουν φαγητό στους χιλιάδες άσιτους και άπορους φτωχούς. Είναι συγκινητικό το φαινόμενο και δείχνει ευγένεια μεγάλης καρδιάς. Πολλοί είναι ανώνυμοι. Στους καιρούς μας τέτοιες πράξεις είναι ηρωικές. Η εκκλησία πρωτοστατεί, μα δεν τιμάται. Το φιλανθρωπικό της έργο είναι οργανωμένο και πλούσιο σε πολλές ενορίες.
Φιλανθρωπία δεν είναι μόνο ένα πιάτο ξαναζεσταμένο φαΐ. Κάθε λόγος αγάπης, συμπαράστασης και παρηγοριάς, κάθε επίσκεψη σε ασθενή, μοναχικό, ηλικιωμένο, κάθε κίνηση φιλαλληλίας είναι ύψιστη φιλανθρωπία. Η φιλοϋλία ταλαιπωρεί τον άνθρωπο. Νομίζει ότι αποκτώντας πολλά θα ζήσει πολύ, ασφαλής και χαρούμενος. Η ηδονή δελεάζει. Να στερεωθούμε στο καλό. Ο πλουτισμός για πολλούς έχει γίνει κύριος σκοπός της ζωής. Είναι δυσπαράδεκτη δυστυχώς σήμερα η αγία ελεημοσύνη. Ελάχιστοι οι ακροατές της και οι ακόλουθοί της. Η αφιλαργυρία και η αφιλοχρηματία στα αζήτητα. Η θεοποίηση του χρήματος καταντά ειδωλολατρία. Η αρετή της αγάπης είναι η μεγαλύτερη.
Φιλανθρωπία είναι η συγχωρητικότητα, η κατανόηση και η αγάπη των άλλων. Μία αγάπη δίχως συμφέρον και συναλλαγή. Η συγχωρητικότητα είναι η ύψιστη μορφή αγάπης. Ιδιαίτερη θέση έχει η αγάπη προς τους εχθρούς. Είναι εύκολο να κατηγορούμε τους άλλους και να αμνηστεύουμε τον εαυτό μας. Η αμνηστία του εαυτού μας είναι συνήθης. Η κακία αναιρεί τις αρετές. Ο χριστιανισμός πρώτιστα είναι φιλάνθρωπος. Χαρακτηριστικό του χριστιανισμού είναι η ελεημοσύνη. Συμβαίνει να προέχει πρώτα η υλική δόση και μετά η πνευματική. Χρειάζεται προσοχή και αποφυγή σκανδαλισμού. Στην εποχή μας θεωρείται σπουδαίος κάθε κοινωνικός εργάτης. Η παραγωγικότητα, τα απαράγραπτα δικαιώματα των ανθρώπων, η κοινωνική πρόνοια, οι πολλές απεργίες ενθουσιάζουν την πολύβουη μάζα. Μια απρόσωπη κοινωνία δίχως αισθήματα.
Ο άνθρωπος γεννήθηκε για το αγαθό. Είναι ένα θαύμα η άρση της πενίας του πλησίον. Δεν έχουμε το δικαίωμα να διαπομπεύσουμε κανένα. Η θεία ελεημοσύνη τελείται με υλικά και πνευματικά αγαθά. Οι πλεονέκτες να γίνουν συναντιλήπτορες των υστερούμενων. Το δικό μας υστέρημα ας καλύψει τους πάσχοντες. Έτσι θα επικρατήσει η μακάρια ισότητα. Υπάρχουν σήμερα βασανισμένοι, αγχώδεις, μειονεκτικοί, τοξικομανείς, ανέραστοι, ναυάγια και ταλαίπωροι που βοηθήθηκαν από συνανθρώπους τους.

3689 - Γέροντας Μακάριος της Καψάλας. Ένας μέθυσος ησυχαστής.



Ό γέρων Μακάριος
Όλοι οι μοναχοί δεν είναι ίδιοι, ούτε όλοι οι αθλητές ή οι γιατροί εξ άλλου. Άλλοι κάνουν προκοπή και διακρίνονται, άλλοι είναι μέτριοι, άλλοι αριστεύουν και άλλοι αποτυγχάνουν στον σκοπό τους. Όλοι όμως έχουν την θέση τους μέσα στη ζωή… και μετά τα κριτήρια του Θεού είναι διαφορετικά από τα δικά μας… πολύ διαφορετικά.
Στα μάτια του Θεού πετυχημένος ήταν ό φτωχός Λάζαρος, πού έζησε μια ζωή ζητιάνος και όχι ό άφρων πλούσιος με τα πολλά πλούτη του και την κοσμική του «επιτυχία». Στα μάτια του Θεού «πετυχημένος» ήταν ό αμαρτωλός τελώνης, πού συντετριμμένος για τις αμαρτίες πού όντως διέπραξε, δεν τολμούσε να σηκώσει τα μάτια του στον ουρανό, μόνο ταπεινά παρακαλούσε «ό Θεός ίλάσθητί μοι τω άμαρτωλώ».
Στα μάτια του Θεού αποτυχημένος ήταν ό Φαρισαίος, πού όντως θρήσκευε, πού όντως τηρούσε τις εντολές του Θεού, όμως… είχε φουσκώνει ή ψυχή του από την υπερηφάνεια και θεωρούσε τον εαυτό του ανώτερο από τον… τελώνη και τους άλλους ανθρώπους. Αυτόν τον αποστράφηκε ό Θεός.
Θέλουν λοιπόν προσοχή τα πράγματα. Μην κρίνουμε «κατ’ όψιν». Αυτά πού συμβαίνουν στα βάθη της ανθρώπινης καρδιάς δεν τα βλέπουμε… Στώμεν καλώς, στώμεν μετά φόβου, λοιπόν… Την ύπαρξη του γέρο-Μακάριου την αντιλήφθηκα με τα… αυτιά μου. Ένα απόγευμα άκουσα τις φωνές του
- Ποιος φωνάζει; ρώτησα τον ησυχαστή πού με φιλοξενούσε και μου δίδασκε αγιογραφία.
- Α! είναι ό γέρο-Μακάριος… Θα μέθυσε πάλι και τραγουδάει, είπε… και συνέχισε να σκαλίζει τον κήπο.
Έπεσε μια στιγμή αμηχανίας. Ώστε υπάρχουν μοναχοί πού μεθάνε! απόρησα μέσα μου. Δεν περίμενα κάτι τέτοιο.
- Να πάς αύριο να δεις μήπως χρειάζεται τίποτα, μου είπε.
- Ναι γέροντα, απάντησα και χάρηκα πού θα γνώριζα ένα τόσο ιδιόρρυθμο… ερημίτη.
- Να του πάς και λίγο φαγητό, κανένα ψωμί…
Την άλλη μέρα πρωί-πρωί, πήρα οδηγίες, φορτώθηκα τον σάκο και ξεκίνησα. Περιπλανήθηκα, δυσκολεύτηκα, τα μονοπάτια είχαν σχεδόν κλείσει από τα κλαδιά. Κάποτε έφτασα στο κελί.
Το κελί ήταν όμορφο, μια ζωγραφιά, χωμένο μέσα στα δένδρα και τα αγριολούλουδα. Ήθελε συντήρηση αλλά έστεκε ακόμα. Έξω από την πόρτα ανάμεσα σε δύο πέτρες ήταν μια κατάμαυρη κατσαρόλα, άδεια.
- Έξω μαγειρεύει; αναρωτήθηκα. Φώναξα, ξαναφώναξα αλλά ό γέρο-Μακάριος δεν απαντούσε.
Λες να φοβάται, λες να με περνάει για κανένα ληστή; …
Πήγα και στάθηκα σ’ ένα μέρος να φαίνομαι… Σ’ αυτές τις ερημιές υπήρχαν παλιάνθρωποι, πού ξυλοκοπούσαν τα γεροντάκια να τούς πούνε πού είχαν θαμμένες τις… λίρες! Ξέρεις μέχρι πού μπορεί να φτάσει ή τρέλα και ή κακία του άνθρωπου;
Κάποτε άνοιξε ή πόρτα και εμφανίσθηκε ένα γεροντάκι πού έσερνε τα πόδια του, τυλιγμένο με ένα ρασάκι, και με αξιοπρεπές ύφος.
- Μικρή θυσία είναι να κάθεται εδώ πού κάθεται; Ογδόντα χρονών γέρος, ανήμπορος, μέσα στο δάσος, μέσα στην ερημιά; Λίγο είναι αυτό; σκέφτηκα. Εγώ για παράδειγμα τί θυσία έχω κάνει για τον Χριστό;
Καθόλου δεν τον περιφρόνησα τον γέρο-Μακάριο, αντίθετα, τον συμπάθησα και τον εκτίμησα.
Σιγά-σιγά με εμπιστεύθηκε και μου ανοίχθηκε. – Τί να σου κάνω γέροντα; Τί δουλειά θέλεις να σου κάνω; τον ρώτησα και τον ξαναρώτησα.
Αρνιόταν ευγενικά, γιατί δεν ήθελε να με επιβαρύνει.
Εκεί πού είχα πια απελπιστεί να τον ρωτάω, μου λέει:
- Θέλεις να κάνουμε κρασί;
- Εγώ δεν ξέρω γέροντα…
- Ξέρω εγώ, θα σου πω.
- Πού θα βρούμε σταφύλια;
- Θα σου πω.
- Εντάξει.
Παλιά, όταν ζούσαν άνθρωποι στην περιοχή, υπήρχαν αμπέλια, κληματαριές… πού αν και έμειναν για τόσα χρόνια χωρίς φροντίδα, έβγαζαν σταφύλια. Ό γέρο-Μακάριος μου είπε πού να τα βρω.
Γέμισα τρεις φορές τον σάκο και ρίξαμε τα σταφύλια σ’ ένα ξύλινο μακρόστενο βαρελάκι.
Μετά με ένα φρεσκοκομμένο κλαδί τα χτύπησα δυνατά και έγιναν ένας πολτός.
Στο τέλος φτιάξαμε κρασί. Χάρηκε ό γέρο-Μακάριος, χάρηκα κι εγώ. Φαίνεται το κρασί ήταν ή παρηγοριά του. Δεν ήθελε να πάει στο μοναστήρι να τον γηροκομήσουν, παρόλο πού πολλές φορές του το πρότειναν.
Δεν ήθελε να αφήσει τον τόπο πού πέρασε τα πιο πολλά χρόνια της ζωής του, τον «τόπο της μετανοίας του», όπως έλεγε.
Το πάθος του ήταν εμφανές και τον εξευτέλιζε. Ένας μοναχός πού μεθούσε! Ένας ησυχαστής, ένας ερημίτης πού έπινε… και μεθούσε. Αδιανόητο!
Οι αρετές του όμως ήταν κρυφές και φαίνονταν μόνο σ’ αυτούς πού τον κοίταζαν με καλοσύνη.
Πώς περνούσε ό π. Μακάριος τις μέρες του όταν δεν μεθούσε; Γνωρίζουμε την άσκηση του; Μήπως έχυνε και αυτός δάκρυα μετανοίας σαν τον τελώνη;
Σίγουρα δεν εγκατέλειψε το πνευματικό ταμπούρι του, την ησυχαστική παλαίστρα του. Δεν θέλει ανδρεία να μένης μόνος στην ερημιά του δάσους; Δεν θέλει υπομονή στις κακουχίες, στις στερήσεις από αγαθά, στους αποκλεισμούς από τα χιόνια;
Δεν είχε αυταπάρνηση όταν, γέρος ων, έμενε οικειοθελώς μακριά από ιατρική βοήθεια ή την ανθρώπινη παρηγοριά πού θα είχε αν πήγαινε σε κάποιο μοναστήρι να τον γηροκομήσουν;
Λίγα είναι αυτά; Δεν κατέθεσε όλη την ζωή του στα πόδια του Χριστού; Δεν ξόδεψε όλο τον χρόνο του ζώντας μέσα στην εκκλησία;
Δεν λέω… δεν αρίστευσε σε όλα, όμως πέθανε αγωνιζόμενος. Τί κι αν μεθούσε; Τί χι αν έπεφτε; … Ποιος άνθρωπος δεν έπεσε; Ποιος ξέρει την κρυφή ζωή του; Ποιος ξέρει πώς θα τον κρίνει τελικά ό Θεός;

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΑΚΟΒΑΛΗΣ Η ΕΡΗΜΟΣ ΤΗΣ ΚΑΨΑΛΑΣ-
AΠΑΝΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

3688 - Γέροντες κολοσσοί της αρετής και πρυτάνεις της ασκήσεως!



Οι Καρυές, αγαπητές και αγαπητοί μου αναγνώστες, ο χώρος όπου τώρα βρισκόμαστε, το υποπόδιο της Παναγίας «Αξιόν Εστί», θυμίζει… κείμενο «παραχωρητήριο» που συνέταξε ο Θεός και το παρέδωσε στη Θεοτόκο μαζί με τον κλήρο της, το Άγιον Όρος! Εχουν πρόλογο οι Καρυές, όπως κι επίλογον έχουν. Ρωσικός ο πρόλογος -στην είσοδο· το Σεράι, η Σκήτη του Αγίου Ανδρέου. Βυζαντινός ο επίλογος -στην έξοδο- του Κουτλουμουσίου η Μονή. Ανάμεσά τους το Πρωτάτο με την εφέστια εικόνα Αξιόν Εστί, η I. Κοινότης, το Τυπικαρειό, αυτόχθονη αθωνική θωριά το Κελί των Σκουρταίων όπου ασκήθηκε κι έγραψε στα τέλη της επιγείου ζωής του ο Αγιορείτης Άγιος Νικόδημος. Κολλυβάς, όπως και οι Σκουρταίοι. Υπέρ της συνεχούς θείας μεταλήψεως και εκείνος και αυτοί. Νηπτικός ο άγιος κι εκείνοι το ίδιο. Θιασώτης ο όσιος του ακτίστου φωτός που ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς -ασκητής δεινός, ησυχαστής αμετακίνητος- στάθηκε ο μεγαλειώδης ερμηνευτής και πρόμαχος του μυστικισμού του, σε μια εισδυτική της πνευματικότητός του ενατένιση.
Εδώ λοιπόν στις Καρυές, ανεβήκαμε την κλίμακα της I. Κοινότητος και πλησιάσαμε τον Ιερομόναχο κ. Ιωάννη, Αρχιγραμματέα της αθωνικής πολιτείας, και καρπωθήκαμε συμπυκνωμένη εμπειρία, άσκηση, θεολογικές γνώσεις, μεταφυσική πραγματικότητα… Όλα αυτά σε μέγεθος ευσύνοπτον.
Εν συνεχεία, αγαπητές και αγαπητοί μου αναγνώστες της «δ», ο Γέροντας π. Ιωάννης θα προσεγγίσει με τον δικό του τρόπο, για χάρη μας, τους σύγχρονους Αγιορείτες Γέροντες, τους κολοσσούς της αρετής και πρυτάνεις της ασκήσεως, τα δοχεία της χάριτος του Κυρίου.
- Πάτερ Ιωάννη, όχι μόνο τώρα που έχετε αυτό το θεσμικό διακόνημα, αλλά και πριν, είχατε επικοινωνία με τους πατέρες αυτούς. Παρακαλώ, μιλήστε μας σχετικά.
- Ιερομόναχος Ιωάννης Αγιαννανίτης: Αισθάνομαι όλους τους Γεροντάδες σαν συγκεκριμένες… παραπομπές του Κυρίου Λόγου. Τους θυμόμασθε εκεί όπου τους χρειαζόμαστε, εκεί όπου μας καθοδηγούν στη ζωή μας. Κι αν όντως είναι μέσα στη ζωή μας και τους θυμόμασθε και μας καθοδηγούν, τότε πραγματικά έπιασε τόπο η πολιτεία τους εδώ. Αν απλώς είναι για να διδάξουμε βίους πνευματικούς ή για να προσθέσουμε κάποια στοιχεία στη γλώσσα, δεν ξέρουμε τι σημασία, τι νόημα έχει. Αυτοί οι άνθρωποι δούλεψαν ακριβώς για να μας αφήσουν κάποια κατάλοιπα μέσα στην καθημερινή μας ζωή, δηλαδή να θυμόμασθε εντολές, ρήσεις τους ή έστω τις παρατηρήσεις τους την ώρα που αγωνιζόμασθε πνευματικώς. Αν το κάνουμε αυτό, σημαίνει ότι κάτι κάνουμε. Αν δεν το κάνουμε, θα μείνουν όλα μέσα στα βιβλία γραμμένα και μαζί τους οι άνθρωποι αυτοί. Επίσης, όταν κανείς μιλάει για τις σύγχρονες αγιορειτικές μορφές, σημαίνει ότι πρέπει να επιλέξει κάποια συγκεκριμένα πρόσωπα, τα οποία να τα ονομάσει μορφές, ενώ τ’ άλλα είναι «άμορφα», ας πούμε έτσι. Όντως υπάρχει και η άμορφη μάζα, η οποία ενδεχομένως να είναι πιο ενδιαφέρουσα, και μπορούμε να πούμε ότι αυτές οι όποιες μορφές αναδείχθηκαν μέσα από τους υπολοίπους και παρά τη θέλησή τους και από μόνοι τους δεν θα έλεγαν τίποτε.
Ο π. Παΐσιος πάντοτε υποδείκνυε τα απλά Γεροντάκια, όπου υπάρχουν, έδειχνε τις αρετές του καθενός από αυτούς, διότι και αυτός αρεσκόταν να μαζεύει σαν τη μέλισσα ό,τι καλό και να βάζει καλούς λογισμούς για τον καθένα. Το τάδε Γεροντάκι έχει αυτό το καλό, το άλλο εκείνο κ.λπ. Όλ’ αυτά συνέθεταν έναν κόσμο στον οποίο πατούσε και μέσα του ζούσε ο Γέροντας. Δίχως αυτόν τον κόσμο, τον πνευματικό, το αγιορειτικό υπόβαθρο όλων αυτών των πατέρων, παλαιών και νεοτέρων, και των απλών ανθρώπων με τα πάθη τους και τις αγωνίες τις καθημερινές, που αγωνίζονται, ο Γέροντας δεν θα είχε βάθρο για να «πατήσει» και θα έμενε συνεχώς στον αέρα. Δεν ήταν άνθρωπος που ζούσε ανεξαρτήτως ή έξω από τον αγιορειτικό κόσμο.
«Ζούσε εδώ»
Ζούσε εδώ και με συνεχή την αναφορά σε όλους τους εδώ πατέρες. Αυτό που έκανε ο π. Παΐσιος ήτο να εκφράζει την αυτούσιαν απλή ζωή που βίωσε από νεαρός που ήλθε στο Άγιον Όρος. Όπως ξέρετε, ήλθε πολύ νέος. Δεν πήγε σχολείο. Έζησε απλά κι εδώ και στο Σινά και στην Κόνιτσα. Το περισσότερο το έζησεν εδώ. Αυτό το οποίον έκανε ήτο να εκδηλώνει προς τα έξω αυτό που έζησε. Έζησε μια ζωή σε πνευματικήν ατμόσφαιραν, η οποία έβγαινε προς τα έξω. Το χαρακτηριστικό της ήτο μία απλή, άδολη, ανεπιτήδευτη και απόλυτη πνευματική προσήλωση προς τον Θεόν. Αυτό το εξέφραζε με χίλιους τρόπους. Είχε κάποιες πνευματικές παραχωρήσεις, κάποιες πνευματικές δυνατότητες, περισσότερες ικανότητες ασφαλώς, αλλά έπρεπε να υπάρχει αυτό το υπόβαθρο που αναφέραμε. Γι’αυτό να βλέπουμε αυτό το υπόβαθρο και όχι αυτές τις μορφές. Υπήρξαν πολλοί ενάρετοι που έζησαν και που φεύγουν ένας ένας και άλλοι υπάρχουν και σήμερα… Σημασία έχει για τα νεότερα παιδιά και για όλους εμάς σήμερα να κατηχούμεθα από όλα αυτά, να τα βλέπουμε και να εμπλουτιζόμεθα από το πνεύμα αυτό, να το βιώνουμε και να το εκπληρώνουμε κι εμείς σαν μια μορφή από τις πολλές που υπάρχουν. Αυτό έχει σημασία. Αυτό έζησα -για να κάνω μια μικρήν αναφορά σε αυτό που έζησα- και κοντά στον Γέροντα Παΐσιο και σε άλλους Γεροντάδες, όπως στον π. Πορφύριο Καυσοκαλυβίτην, αν και ήταν έξω από το Άγιον Όρος τον πιο πολύ καιρόν. Επίσης, στα Κατουνάκια ο Γέροντας παπα-Εφραίμ και πολλοί άλλοι Αγιορείται περιώνυμοι συνέλεξαν συγκεντρωτικούς το πνεύμα του Αγίου Όρους, τη συνείδησή του και την εξέφρασαν, δίχως να σημαίνει ότι οι άλλοι δεν είχαν σημασία. Είχε σημασία πραγματικά τι θα πουν.
- Μ.Μ.: Σας ευχαριστώ πολύ, Γέροντα, για τις θέσεις σας. Εύχεσθε.
- Ιερομ. Ιω. Αγ.: Την ευχή όλων των Αγιορειτών Πατέρων να έχουμε όλοι.
Μ.Μ.: Αναχωρούμε από το κτίριο της I. Κοινότητος κι έχει σκοτεινιάσει για καλά. Οι φακοί ψάχνουν τα σημάδια του μονοπατιού. Στην αρχή πλακόστρωτο, εύκολα μας κρατά πάνω του. Σε λίγο όμως που ντύνεται χωμάτινη φορεσιά και στενεύει, το χάνουμε. Για την ακρίβεια, μια το χάνουμε, μια το βρίσκουμε, βαδίζουμε από ένστικτο, το ξανασυναντάμε… συμπτωματικά, τραβερσάρει συνεχώς. Κοντοστεκόμαστε και κοιτάμε ψηλά. Το φεγγάρι νύχι! Έναστρος ο ουρανός. Δεν καταλάβαμε πόση ώρα μείναμε έτσι. Όση πάντως κι αν ήταν, άξιζε!
- Ως εμεγαλύνθη τα έργα Σου, Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας!

Πηγή: Δημοκρατία και Ορθοδοξία, Σάββατο 6 Ιουλίου 2013, σελ 28/04-29/05, 
Πείρα Αγιορειτών Πατέρων, 
Μανώλης Μελινός θεολόγος, συγγραφέας, διευθυντής Βιβλιοθήκης της I. Συνόδου,
http://www.diakonima.gr

3687 - Δεν είναι σκληρός ή άπονος ο Θεός (Γέροντας Παΐσιος Αγιορείτης)



Ο Γέροντας θέλοντας να μας δείξει το πώς ο Θεός προνοεί και κρίνει για τα πλάσματά του, ενώ εμείς πολλές φορές αγανακτούμε και δεν καταλαβαίνουμε τις ενέργειές Του, μας διηγήθηκε ιστορίες, όπως αυτή:
«Ένας ασκητής βλέποντας την αδικία πού υπάρχει στον κόσμο προσευχόταν στο Θεό και του ζητούσε να του αποκαλύψει το λόγο που δίκαιοι και ευλαβείς άνθρωποι δυστυχούν και βασανίζονται άδικα, ενώ άδικοι και αμαρτωλοί πλουτίζουν και αναπαύονται. Ενώ προσευχόταν ο ασκητής να του αποκαλύψει ο Θεός το μυστήριο, άκουσε φωνή που του έλεγε:
- Μη ζητάς εκείνα που δε φτάνει ο νους σου και η δύναμη της γνώσης σου. Ούτε να ερευνάς τα απόκρυφα, γιατί τα κρίματα του Θεού είναι άβυσσος. Αλλά, επειδή ζήτησες να μάθεις, κατέβα στον κόσμο και κάθισε σ’ ένα μέρος και πρόσεχε αυτά που θα δεις, για να καταλάβεις από τη μικρή αυτή δοκιμή, ένα μικρό μέρος από τις κρίσεις του Θεού. Θα γνωρίσεις τότε άτι είναι ανεξερεύνητη και ανεξιχνίαστη η προνοητική διακυβέρνηση του Θεού για όλα.
Ο γέροντας, όταν τ’ άκουσε αυτά, κατέβηκε με πολλή προσοχή στον κόσμο κι έφτασε σ’ ένα λιβάδι που το διέσχιζε ένας πολυσύχναστος δρόμος. Εκεί κοντά ήταν μία βρύση κι ένα γέρικο δέντρο, στην κουφάλα του οποίου μπήκε ο γέροντας και κρύφτηκε καλά.
Μετά από λίγο πέρασε ένας πλούσιος πάνω στο άλογό του. Σταμάτησε για λίγο στη βρύση, για να πιει νερό και να ξεκουραστεί. Αφού ξεδίψασε, έβγαλε από την τσέπη του ένα πουγκί με εκατό φλουριά και τα μετρούσε. Όταν τελείωσε το μέτρημα, θέλησε πάλι να τα βάλει στη θέση τους. Χωρίς όμως να το καταλάβει, το πουγκί έπεσε στα χόρτα.
Έφαγε, ξεκουράστηκε, κοιμήθηκε και μετά καβαλίκεψε το άλογο κι έφυγε χωρίς ν’ αντιληφθεί τίποτα για τα φλουριά.
Μετά από λίγο ήρθε άλλος περαστικός στη βρύση, βρήκε το πουγκί με τα φλουριά, το πήρε κι έφυγε τρέχοντας μέσ’ απ’ τα χωράφια.
Πέρασε λίγη ώρα και φάνηκε άλλος περαστικός. Κουρασμένος, όπως ήταν, σταμάτησε κι αυτός στη βρύση, πήρε λίγο νεράκι, έβγαλε και λίγο ψωμάκι από ένα μαντήλι και κάθισε να φάει.
Την ώρα, που ο φτωχός εκείνος έτρωγε, φάνηκε ο πλούσιος καβαλάρης εξαγριωμένος, με αλλοιωμένο το πρόσωπο από οργή, και όρμισε επάνω του. Με θυμό φώναζε να του δώσει τα φλουριά του. Ο φτωχός, μη έχοντας ιδέα για τα φλουριά, διαβεβαίωνε με όρκους πως δεν είδε τέτοιο πράγμα. Εκείνος όμως, όπως ήταν θυμωμένος, άρχισε να τον δέρνει και να τον χτυπά, μέχρι που τον θανάτωσε. Έψαξε μετά όλα τα ρούχα του φτωχού, δεν βρήκε τίποτα και έφυγε λυπημένος.
Ο γέροντας εκείνος τα έβλεπε όλα αυτά μέσα άπ’ την κουφάλα και θαύμαζε. Λυπόταν πολύ κι έκλαιγε για τον άδικο φόνο που είδε και προσευχόμενος στον Κύριο, έλεγε:
- Κύριε, τι σημαίνει αυτό το θέλημά Σου; Γνώρισε μου, Σε παρακαλώ, πώς υπομένει η αγαθότητα Σου τέτοια αδικία. Άλλος έχασε τα φλουριά, άλλος τα βρήκε κι άλλος άδικα φονεύθηκε!
Ενώ ο γέροντας προσευχόταν με δάκρυα, κατέβηκε ο Άγγελος Κυρίου και του είπε:
- Μη λυπάσαι, γέροντα, ούτε να σου κακοφαίνεται και να νομίζεις ότι όλα αυτά γίνονται τάχα χωρίς θέλημα Θεού. Αλλά άπ’ αυτά πού συμβαίνουν, άλλα γίνονται κατά παραχώρηση, άλλα για παίδευση κι άλλα κατά οικονομία. Άκουσε λοιπόν:
Αυτός που έχασε τα φλουριά είναι γείτονας εκείνου που τα βρήκε. Ο τελευταίος είχε ένα περιβόλι αξίας εκατό φλουριών. Ο πλούσιος, επειδή ήταν πλεονέκτης, τον εξανάγκασε να του το δώσει για πενήντα φλουριά. Ο φτωχός εκείνος, μη έχοντας τι να κάνει, παρακαλούσε το Θεό να κάνει την εκδίκηση. Γι’ αυτό και οικονόμησε ο Θεός και του τα έδωσε διπλά.
Εκείνος, πάλι, ο φτωχός, ο κουρασμένος, που δεν βρήκε τίποτα και φονεύτηκε άδικα, είχε κάνει μια φορά φόνο. Μετανόησε όμως ειλικρινά και σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή του τα έργα του ήταν χριστιανικά και θεάρεστα. Διαρκώς παρακαλούσε το Θεό να τον συγχωρέσει για το φόνο που διέπραξε και συνήθιζε να λέει: «Θεέ μου, τέτοιο θάνατο πού έδωσα, ίδιο να μου δώσεις!». Βέβαια, ο Κύριός μας τον είχε συγχωρέσει από την πρώτη στιγμή πού εκδήλωσε τη μετάνοιά του. Συγκινήθηκε όμως ιδιαίτερα από το φιλότιμο του παιδιού του, το οποίο όχι μόνο φρόντιζε για την τήρηση των εντολών του, αλλά ήθελε και να πληρώσει για το παλιό του φταίξιμο. Έτσι δεν του χάλασε το χατίρι, επέτρεψε να πεθάνει με βίαιο τρόπο – όπως του το είχε ζητήσει – και το πήρε κοντά Του, χαρίζοντας του μάλιστα και λαμπρό στεφάνι γι’ αυτό του το φιλότιμο!
Ο άλλος, τέλος, ο πλεονέκτης, που έχασε τα φλουριά κι έκανε το φόνο, θα κολαζόταν για την πλεονεξία και τη φιλαργυρία του. Το άφησε λοιπόν ο Θεός να πέσει στο αμάρτημα του φόνου για να πονέσει η ψυχή του και να έρθει σε μετάνοια. Με την αφορμή αυτή αφήνει τώρα τον κόσμο και πάει να γίνει καλόγερος!
Λοιπόν, πού, σε ποια περίπτωση, βλέπεις να ήταν άδικος ή σκληρός και άπονος ο Θεός; Γι’ αυτό στο εξής να μην πολυεξετάζεις τις κρίσεις του Θεού, γιατί Εκείνος τις κάνει δίκαια και όπως ξέρει, ενώ εσύ τις περνάς για άδικες. Γνώριζε επίσης ότι και πολλά άλλα γίνονται στον κόσμο με το θέλημα του Θεού για λόγους που οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν. Κι έτσι το σωστό είναι να λέει ο καθένας: «Δίκαιος ει Κύριε, και ευθείαι αι κρίσεις σου.» (Ψαλμ. ΡΙΗ, 137)
Πηγές: oodegr.com,