Δευτέρα, 2 Σεπτεμβρίου 2013

3540 - Οι 7 θαυματουργές εικόνες της Παναγίας στην Iερά Μονή Βατοπαιδίου



κτς π τ στορικ κα καλλιτεχνικ νδιαφέρον πο παρουσιάζουν, ο θρησκευτικς εκόνες εναι κα ντικείμενα λατρείας, φο σ ατς φανερώνεται πόσταση τν εκονιζομένων προσώπων. Κατ συνέπεια δύναμη τς εκόνας πηγάζει π τν χάρη το εκονιζομένου, ποία μ τν σειρά της προέρχεται π τν Θεό.  ν κα λες ο εκόνες ντανακλον χάρη, κάποιες θεωρονται θαυματουργές, διότι χάρη τους πρξε κάποτε ναργέστερη, κα μάλιστα σ περιπτώσεις μεγάλης νάγκης τν πιστν ντιθέτως βρεως, πότε χάρη μετετράπη σ τιμωρία.
Μεταξ τν πολλν θαυματουργν εκόνων πο φυλάσσονται στς γιορειτικς μονς ο περισσότερες νήκουν σφαλς στν Θεοτόκο, δεδομένης τς διαίτερης σχέσεως το  θωνα μ τν Παναγία.  Μον Βατοπαιδίου κατέχει τν μεγαλύτερο ριθμ εκόνων τς Θεοτόκου, ο ποες εναι γνωστς μ διάφορες νομασίες.

Παναγία Βηματάρισσα
Παναγία Βηματάρισσα Κτητόρισσα εναι «φέστιος» εκόνα τς Μονς Βατοπαιδίου κα εναι τοποθετημένη στ σύνθρονο το  ερο Βήματος το καθολικο τς Μονς. Κατ τν παράδοση,   ρκάδιος, γις το Μεγάλου Θεοδοσίου το ατοκράτορα, ερισκόμενος σ ναυάγιο, μεταφέρθηκε στν στερι κάτω π μία βάτο, μ θαυματουργικ πέμβαση τς Θεοτόκου, στν περιοχ που ργότερα θ κτιζόταν Μον Βατοπαιδίου, κα κε βρκε ατν τν εκόνα τς Παναγίας.
Μ τν εκόνα ατ σχετίζεται να θαμα πο γινε τν 10ο αώνα. ταν  ραβες πειρατς πέδραμαν στν Μονή, εροδιάκονος Σάββας πρόλαβε κα ριξε τν εκόνα τς Παναγίας στ πηγάδι το  ερο Βήματος μαζ μ τν σταυρ το Μεγάλου Κωνσταντίνου κα μία λαμπάδα ναμμένη πο πάντοτε καιγε μπροστ στν εκόνα τς Παναγίας. Δν πρόλαβε μως διος ν διασωθε, γιατί ο πειρατς τν συνέλαβαν κα τν πούλησαν αχμάλωτο στν Κρήτη. ταν μετ βδομήντα χρόνια λευθερώθηκε Κρήτη π τος πειρατές, π Νικηφόρου Φωκ το ατοκράτορα, λευθερώθηκε κα σιος Σάββας κα πέστρεψε πέργηρος στν Μονή.  κε πέδειξε στν τότε γούμενο τς Μονς Νικόλαο ν νοίξουν τ πηγάδι, που – το θαύματος! – βρκαν τν εκόνα κα τν σταυρ ρθια πάνω στ νερ κα τν λαμπάδα ναμμένη, πως τν εχε νάψει πρν π βδομήντα χρόνια! Συνέβη δηλαδ διπλ θαμα· τ ερ ντικείμενα πο εχαν πέσει μέσα στ νερ δν καταστράφηκαν, π θαμα κα πρόνοια τς Παναγίας, κα λαμπάδα καιγε βδομήντα χρόνια χωρς ν ξαντλται!
κτοτε ες νάμνησιν το θαύματος, ψάλλεται Παρακλητικς Κανόνας πρς τν  περαγία Θεοτόκο κάθε Δευτέρα πόγευμα, κα κάθε Τρίτη τελεται στ καθολικ Θεία Λειτουργία, ν σ λες τς λιτανεες τς Μονς πρωτοστατε ατ εκόνα τς Παναγίας.  ορτάζεται διαίτερα τν Τρίτη της Διακαινησίμου, που κα γίνεται μεγάλη λιτανεία γύρω π τν Μον πρς τιμ τς εκόνας.

Παναγία Παραμυθία
Παλι πρχε συνήθεια, βγαίνοντας ο πατέρες π τ καθολικ ν σπάζονται ατ τν εκόνα κα γούμενος ν παραδίδει τ κλειδι τς μονς στν θυρωρό. παράδοση ναφέρει τι μία μέρα στ βυζαντιν κόμη χρόνια, δίνοντας χούμενος στν θυρωρ τ κλειδι κουσε τ ξς λόγια π τν εκόνα: “Μ  νοίγετε σήμερα τς πύλες τς μονς, λλ νεβετε στ τείχη κα διξτε τος πειρατές”. φων πανέλαβε γι δεύτερη φορ τ δια λόγια. Στρέφοντας τ βλέμμα του πρς τ κε γούμενος εδε τ βρέφος ν πλώνει τ χέρι τους κα ν σκεπάζει τ στόμα τς μητέρας του λέγοντας: “Μ μεριμνς Μητέρα, γι ατος τος μαρτωλούς. φησέ τους ν τιμωρηθον π τος πειρατές, τος ξίζει”. λλ Παναγία πιάνοντας τ χέρι το Χριστο κα στρέφοντας λαφρ τ κεφάλι πανέλαβε τ δια λόγια. Ο μοναχο μέσως τρεξαν στ τείχη κα διαπίστωσαν τι πειρατς εχαν περικυκλώσει τν μον κα περίμεναν τ νοιγμα τς πύλης γι ν τν λεηλατήσουν. ξ ατίας μως τς θαυματουργς πεμβάσεως τς Παναγίας μον σώθηκε. εκόνα κτοτε διατήρησε τς τελευταες κινήσεις τν θείων προσώπων.

Παναγία σφαγμένη
θαυματουργ ατ εκόνα εναι τοιχογραφία το 14ου αώνα κα βρίσκεται στν νάρθηκα το παρεκκλησίου το γίου Δημητρίου, τ ποο εναι νσωματωμένο ες τ Καθολικν τς ερς Μεγίστης Μονς Βατοπαιδίου.
π τ “Προσκυνητάριον το Βατοπαιδίου” ες τ κεφάλαιον “Περ τς ερς Εκόνος τς σφαγμένης κα το παρ’ ατς ξαισίου τερατουργήματος” μαθαίνουμε τ στορικό: νας εροδιάκονος κα κκλησιάρχης το καθολικο, λόγ το διακονήματός του, φθανε στν τράπεζα κάθε μέρα μ καθυστέρηση. Κάποτε τραπεζάρης ρνήθηκε ν το δώσει φαγητ λόγ τς καθυστερήσεως. εροδιάκονος γανακτισμένος πέστρεψε στν να κα επε τ ξς μπροστ στν εκόνα: “Μέχρι πότε θ σ πηρετ κα θ κοπιάζω κι σ δν θ μεριμνς οτε γι τν τροφή μου;” Κα παίρνοντας να μαχαίρι τ κτύπησε στ πρόσωπο τς Παναγίας, π τ ποο, σν ν ταν ζωντανό, ρχισε ν τρέχει αμα, ν ατς τυφλώθηκε κι πεσε κάτω σν τρελός. Στν κατάσταση ατ μεινε τρία χρόνια πέναντι π τν εκόνα κλαίγοντας κα παρακαλώντας τν Παναγία ν τν συγχωρέσει. Μετ τν παρέλευση τριν τν μφανίστηκε Παναγία στν γούμενο κα το νήγγειλε τι χαρίζει τν γεία στν τολμηρ εροδιάκονο λλ τ χέρι πο διέπραξε τν εροσυλία θ τιμωρηθε. Πράγματι ταν πέθανε, στν νακομιδ το λειψάνου του ντίθετα μ λο του τ σμα πο εχε λιώσει τ δεξί του χέρι παρέμενε ναλλοίωτο κα φυλάσσεται τσι ς σήμερα.Κάποτε νας ερέας πισκέπτης τς μονς μφισβήτησε τ θαμα, λλ ταν βαλε τ δάχτυλο στ σημεο τς πληγς ρχισε μέσως ν τρέχει αμα. ερέας ντρομος δν πρόλαβε ν βγε π τ καθολικ κα πεσε νεκρός.

Παναγία λαιοβρύτισσα
εκόνα ατ χρονολογεται στν 14ο αώνα κα βρίσκεται στ δοχει τς μονς.  π κε μεταφέρεται στ καθολικ τν Παρασκευ τς Διακαινησίμου, μέρα κατ τν ποία ορτάζει. παράδοση ναφέρει τ ξς θαμα· Σ μία περίοδο λλείψεως λαδιο στν μονή, σιος Γεννάδιος, δοχειάρης τς μονς, ρχισε ν ξοικονομε τ λάδι δίνοντας μόνο γι χρήση τς κκλησίας.  μάγειρας μως διαμαρτυρήθηκε στν γούμενο, κα τελευταος διέταξε τν σιο ν δίνει φειδς λάδι στν δελφότητα, λπίζοντας στν πρόνοια τς Κυρίας Θεοτόκου. ταν μία μέρα πγε στ δοχει σιος Γεννάδιος, εδε τ λάδι ν ξεχειλίζει π τν λάρνακα κα ν χει φθάσει ς τν πόρτα.  κτοτε εκόνα χει μία θαυμάσια εωδία.

Παναγία Πυροβ(ο)ληθεσα
Πρόκειται γι τοιχογραφία πο βρίσκεται στ πέρθυρο τς ξωτερικς πύλης τς μονς. Κατ τ 1822 μία μάδα Τούρκων πλιτν φθασε στν μονή, κα νας π ατούς, βλέποντας τν εκόνα, τν πυροβόλησε μ μία σφαίρα πο τρύπησε τ δεξ χέρι τς Παναγίας. ποτέλεσμα ατς τς πράξεώς του ταν ν παραφρονήσει διος κα ν κρεμασθε σ μία λι μπροστ στν μονή. Βλέποντας ο λλοι Τορκοι τν θεία τιμωρία φοβήθηκαν κα γκατέλειψαν μέσως τν μονή. πιπλέον, ρχηγς το ποσπάσματος, ταν πληροφορήθηκε τν πράξη το στρατιώτη, πο ταν νιψιός του, διέταξε ν μν τν θάψουν, λλ ν τν φήσουν ταφο ς κακοργο

Παναγία Παντάνασσα
θαυματουργ ατ εκόνα εναι φορητή το 17ου α. κα βρίσκεται στ ριστερ προσκυνητάρι το βορειανατολικο κίονα το Καθολικο τς Μονς Βατοπαιδίου. Σύμφωνα μ φηγήσεις συγχρόνων Γερόντων τς Μονς, τ πρτο δεγμα τι εκόνα χει διαίτερη χάρη εναι τ ξς γεγονός· Μία μέρα νας νέος μπκε στν να κα πηγαίνοντας ν προσκυνήσει τν εκόνα, στραψε ξαφνικ τ πρόσωπο τς Παναγίας κα μία όρατη δύναμη τν ριξε καταγς. Μόλις συνλθε, ξομολογήθηκε μ δάκρυα στος πατέρες τι ζοσε μακρυ π τν Θε κα πιδιδόταν στν μαγεία.  τσι θαυματουργικ πέμβαση τς Θεοτόκου πεισε τν νέο ν λλάξει ζω κα ν γίνει νθρωπος θεοφοβούμενος.
εκόνα ατ χει πίσης τν διότητα κα τν εδικ χάρη π τν Θε ν θεραπεύει τν φοβερ σθένεια το καρκίνου. Εναι γνωστς ναρίθμητες περιπτώσεις καρκινοπαθν πο χουν θεραπευθε στς μέρες μας, μετ π παράκληση μπροστ στν Παναγία τν Παντανάσσα.

Παναγία ντιφωνήτρια
Πρόκειται γι τοιχογραφία στν χρο το «μεσονυκτικο» το καθολικο. νομάσθηκε τσι γιατί π ατ τν εκόνα κούσθηκε μία φων (ντιφώνησε). παράδοση ναφέρει τι πισκέφθηκε κάποτε τν μον βασίλισσα Πλακιδία, κόρη το Μ. Θεοδοσίου. ν προχωροσε μ σκοπ ν μπε στ καθολικ π τν πλάγια μικρ πόρτα, κουσε μία φων πο προερχόταν π τν εκόνα· «Στάσου κα μν προχωρες, γιατί τόλμησες ς γυναίκα κα λθες σ’ατ τν τόπο;». ντρομη τότε βασίλισσα ζήτησε συγχώρεση π τν Παναγία κα ναχώρησε μέσως π τ γιον ρος. Ες νάμνησιν ξ λλου το θαύματος κείνου νήγειρε μ δικά της ξοδα τ παρεκκλήσιο το γίου Δημητρίου.





3539 - Άγιον Όρος και Ευρώπη



Tοῦ Ἀρχιμ. Πλακίδα Deseille

Οἱ ἱστορικοὶ τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ συχνὰ λέγουν ὅτι οἱ μοναχοὶ δημιούργησαν τὴν Εὐρώπη. Χωρὶς ἀμφιβολία, ἔχουν στὸ νοῦ τους ἰδιαίτερα τὴν πολιτιστικὴ καὶ μορφωτικὴ δράση τῶν πρώτων μοναχῶν στὴ νότιο καὶ κεντρικὴ Γαλλία, τὼν Κελτῶν καὶ Ἀγγλοσαξόνων μοναχῶν, ποὺ διέδωσαν τὸ Εὐαγγέλιο στὴν βορειοδυτικὴ Εὐρώπη κατὰ τὸν 7ο καὶ 8ο αἰῶνα, τῶν Βενεδικτίνων καὶ Κιστερσιανῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξάσκησαν μία ἀξιόλογη ἐπίδραση ὣς καὶ τὰ τέλη τοῦ 12ου αἰῶνα.
Ὅμως ὁλόκληρη αὐτὴ ἡ ἐξωτερικὴ δραστηριότητα ἐκπορευόταν ἀπὸ μιὰ μυστικὴ πηγή, ποὺ ἦταν ἡ ἔντονη ἐσωτερικὴ ζωὴ ἐκείνων τῶν μοναχῶν: «Ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν» (πρβλ. Ματθ. ϛ´ 33). Ἂν τὰ μοναστήρια εἶχαν μιὰ τέτοια ἀκτινοβολία, ἂν ἡ μεσαιωνικὴ Εὐρώπη ἀποτέλεσε, χάρη σ’ αὐτά, μιὰ ἐξαιρετικὴ ἑστία πολιτισμοῦ, ἐμποτισμένη μὲ τὶς ἀξίες τοῦ Εὐαγγελίου, δὲν εἶναι, κατ’ ἀρχήν, ἐπειδὴ ἐκεῖνοι οἱ μοναχοὶ ἀντέγραψαν χειρόγραφα τοῦ Βιργιλίου καὶ τοῦ Ὀβιδίου, ἄνοιγαν σχολεῖα, ἔχτιζαν ρωμανικὲς βασιλικὲς καὶ σμίλευαν θαυμαστὰ ἔργα χρυσοχοΐας, ἀλλ’ ἐπειδὴ σὲ ἀναρίθμητα μοναστήρια οἱ ἄθρωποι ἐπεζήτησαν νὰ κυριαρχήσουν στὰ πάθη τους, νὰ ἐμποτιστοῦν μὲ τὸ πνεῦμα τῶν Μακαρισμῶν, φθάνοντας ἔτσι σ’ αὐτὴ τὴν μυστηριώδη εἰρήνη τῆς καρδιᾶς, ποὺ καμιὰ τεχνικὴ καὶ καμιὰ ἐπιστήμη δὲν μπορεῖ νὰ παράσχει. «Στέριωσε στὴν ψυχή σου τὴν εἰρήνη καὶ χιλιάδες θὰ σωθοῦν γύρω σου», ἔλεγε ἕνας μεγάλος μοναχὸς τοῦ περασμένου αἰῶνα.
Τὸ γεγονὸς αὐτὸ μπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήσει νὰ ἀντιληφθοῦμε τὴν ἁρμόζουσα θέση καὶ τὸν ρόλο τοῦ Ἁγίου Ὄρους μέσα στὴν Εὐρώπη ποὺ οἰκοδομεῖται σήμερα. Θὰ ἦταν τελείως λάθος, ὅσον ἀφορᾶ στὴν σημασία καὶ στὴν σπουδαιότητα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, νὰ τὸ δοῦμε σὰν ἕναν ἀξιοθαύμαστο χῶρο διατηρήσεως τοῦ βυζαντινοῦ πολιτισμοῦ, ἕνα μουσεῖο περιωπῆς ποὺ ἀνακαλεῖ ἕνα νεκρὸ παρελθόν. Τὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι, πρὶν ἀπ’ ὅλα, μὲ τὸν ἀριθμὸ τῶν μοναστηριῶν του, μὲ τὴν ζωὴ ποὺ ξαναγεννιέται σ’ αὐτὸ σέ κάθε σημεῖο, μὲ τὴν πίστη τῶν μοναχῶν του νὰ κρατήσουν ζωντανὴ μιὰ παράδοση περισσότερο ἀπὸ χιλιόχρονη, μἐ τὴν καταφανῆ ἁγιότητα πολλῶν ἀπὸ αὐτοὺς, τὸ σπουδαιότερο πνευματικὸ κέντρο της Εὐρώπης.
Πνευματικ παράδοση
Στὴν διάρκεια τῶν περασμένων αἰώνων ἡ ἀκτινοβολία τοῦ Ἁγίου Ὄρους φώτισε ἰδιαίτερα τὴν Ἑλλάδα καὶ τὶς Βαλκανικὲς καὶ σλαβικές χῶρες. Σήμερα, ὅμως, σὲ μιὰ Εὐρώπη ὅπου τὰ σύνορα γίνονται περισσότερο εὐκολοδιάβατα, πολλοὶ Δυτικοὶ ἀνακαλύπτουν ὅτι ἡ πνευματικὴ παράδοση τοῦ Ἁγίου Ὄρους εἶναι οὐσιαστικὰ ὅμοια μ᾽ ἐκείνη στὴν ὁποία ζοῦσαν οἱ δικοί τους Πατέρες, ἰδιαίτερα οἱ ἀρχαῖοι μοναχοὶ τῆς Δύσεως, τὴν ἐποχή κατὰ τὴν ὁποία τά σχίσματα καὶ οἱ διαιρέσεις δὲν εἶχαν ἀκόμη τραυματίσει τὴν πνευματικὴ ἑνότητα τῆς Εὐρώπης. Καθὼς ἔρχονται ὡς προσκυνητὲς στὸ Ἅγιον Ὄρος, ξαναβρίσκουν τὶς ρίζες τῆς δικῆς τους παιδείας καὶ τοῦ δικοῦ τους πολιτισμοῦ. Ξαναβρίσκουν ἐδῶ τὶς ἀξίες αὐτὲς πού, αὐτὲς μόνο, μποροῦν νὰ ξαναδώσουν δημιουργικὴ ὤθηση σὲ μιὰ Εὐρώπη ποὺ συνειδητοποιεῖ τραγικὰ τὸ τεράστιο πνευματικὸ κενὸ τὸ ὁποῖο ἄφησε ἡ τεχνολογικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη, ἡ ὁποία, πολὺ συχνά, δὲν προσανατολιζόταν πρὸς κανένα ὑπερβατικὸ τέλος. Ἂν ἡ Εὐρώπη δὲν ξαναβρεῖ τὶς ἀξίες αὐτές, θὰ ἀπειλεῖται ἀναπόφευκτα ἀπὸ ἐσωτερικὴ ἀποσύνθεση ποὺ θὰ τὴν ἀφήσει χωρὶς ἐφόδια μπροστά στό μέλλον, ἀνίκανη νὰ παίξει τό ρόλο ποὺ τῆς ἁρμόζει σέ ἕναν κόσμο ὅπου μόνον ἡ πνευματικὴ καὶ μορφωτικὴ ἀκτινοβολία θὰ μπορέσει νὰ ἀντισταθμίσει τὴν αὐξανόμενη δημογραφικὴ μείωσή της.
Ἰδιαίτερα, τὸ Ἅγιον Ὄρος μπορεῖ νὰ συνεισφέρει στὴν ἀπόκτηση ἀπὸ τὴν Εὐρώπη μεγαλύτερης συνείδησης αὐτοῦ ποὺ πρέπει νὰ εἶναι ἡ δική της προσφορὰ στὸ πλαίσιο τῶν μεγάλων παγκόσμιων πολιτισμῶν, δηλαδὴ τό νόημα τοῦ προσώπου καὶ ἡ ἀντίληψη μιᾶς κοινωνίας προσωποκρατικῆς.
Πράγματι, οἱ ἀνθρώπινες κοινωνίες σήμερα κυμαίνονται γενικὰ μεταξὺ δύο προτύπων μοντέλων ἐξ ἴσου ἀπατηλῶν. Εἴτε κυριαρχεῖ ἕνας φιλελευθερισμός, στὸν ὁποῖο ἡ ἐπιβίωση τοῦ ἀτομικοῦ καὶ συλλογικοῦ συμφέροντος δὲν γνωρίζει ἄλλους περιορισμοὺς παρὰ μόνον αὐτοὺς ποὺ ἐπιβάλλει ὁ φόβος τοῦ συμβιβασμοῦ τοῦ ἴδιου αὐτοῦ συμφέροντος, ἄν προσκρούσει στὰ ἐνδιαφέροντα ἰσχυροτέρων ἀτόμων ἢ ὁμάδων. Τότε ἡ κοινωνία κινδυνεύει νὰ μεταμορφωθεῖ σὲ ζούγκλα, ὅπου ἐπικρατεῖ τὸ δίκαιο τοῦ ἰσχυροτέρου καὶ ὅπου ἡ ἀφθονία τῶν καταναλωτικῶν «ἀγαθῶν», μὲ τὴν ἀπουσία κάθε ὑψηλότερου ἰδανικοῦ, πνίγει τὶς ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλοῦ ἐπιβάλλεται ἕνας ὁλοκληρωματισμὸς ποὺ ὑποτάσσει τὰ ἄτομα -μὲ τὴν αὐταρχικότητα καὶ τὴν βία- σ’ ἕνα καθεστὼς τοῦ ὁποίου τὶς ἀπαιτήσεις δὲν ἀναλαμβάνει ὁ καθένας καὶ τὸ ὁποῖο, γιὰ νὰ ἐκπληρώσει τοὺς σκοπούς του, δὲν διστάζει νὰ καταπατήσει τὰ δικαιώματα τοῦ προσώπου· αὐτὸ κατασκευάζει ἕναν κόσμο περισσότερο ἀπάνθρωπο ἀπὸ τὸν προηγούμενο.
Πολιτεες ρμονίας
Ὁ προσκυνητὴς ποὺ ἐπισκέπτεται τὰ μεγάλα μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀνακαλύπτει ἐκεῖ, παρὰ τὴν ἔνταση καὶ τὶς δυσκολίες ποὺ καμιὰ ἀνθρώπινη ὁμάδα δὲν μπορεῖ νὰ ἀποφύγει, πολιτεῖες ἁρμονίας ὅπου ἡ ἑνότητα τῆς ὁμάδας δὲν προσβάλλει τὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν αὐθεντικὴ πληρότητα τῶν ἀνθρώπων ποὺ τὴν ἀποτελοῦν. Ἡ σταθερότητα παρομοίων κοινωνιῶν διὰ μέσου τῶν αἰώνων, ἡ ἱκανότητά τους νὰ ξαναγεννιοῦνται μετὰ ἀπὸ περιόδους παρακμῆς θὰ μποροῦσαν νὰ θεωρηθοῦν θανάσιμες, μᾶς προβληματίζουν πολὺ περισσότερο, καθὼς οἱ συντελεστὲς ἀποσυνθέσεως -διαφορὰ ἡλικίας, παιδείας, καταγωγῆς, γένους- δὲν ἀπουσιάζουν. Τὸ Ἅγιον Ὄρος δὲν προβάλλει ἁπλῶς τὴν ἐλπίδα ἑνὸς καινούργιου κόσμου ἢ μιᾶς πολιτικοκοινωνικῆς «ἀλλαγῆς», δὲν μιλάει μόνο γιὰ κάποια θεωρία. Μᾶς χαρίζει τὸ βίωμα, τὴν ζωντανὴ ἐμπειρία. Μᾶς ὑποδεικνύει σαφέστατα ὅτι μιὰ πραγματικὴ «ἀλλαγή» στὶς ἀνθρώπινες σχέσεις μπορεῖ νὰ γίνει, ἂν ἀφήνουμε νὰ ἐνεργεῖ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ποῦ καθιστᾶ τὰ πάντα «καινά».
Κλειδὶ αὐτῆς τῆς ἐπιτυχίας εἶναι χωρὶς ἀμφιβολία τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Ἀθωνίτης μοναχὸς διδάχθηκε ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο καὶ τοὺς πνευματικούς του δασκάλους -τὸν Ἅγιο Βασίλειο, τὸν Ἅγιο Θεόδωρο τὸν Στουδίτη, τὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο τὸν Ἀθωνίτη, τὸν Ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ- πὼς αὐτὸ ποὺ ἐξασφαλίζει τὴν ἀκεραιότητα τοῦ προσώπου καὶ τὴν εὐδαιμονία του δὲν εἶναι ἡ ἱκανοποίηση τοῦ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος καὶ ἡ ἐπιδίωξη αὐτοῦ ποὺ ἀρέσει στὸν καθένα· ἀντίθετα, ἐπειδὴ τὸ ἀνθρώπινο πρόσωπο εἶναι κατ’ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἀγάπη (Α´ Ἰωάν. δ´ 8), δὲν μπορεῖ νὰ βρεῖ αὐτὴ τὴν εὐδαιμονία παρὰ μὲ τὸ δόσιμο τοῦ ἑαυτοῦ του καὶ τὴν ἐλεύθερη καὶ εὐχάριστη ἄρνηση κάθε ἀτομικότητας, μὲ σκοπὸ νὰ ἐπικοινωνήσει μὲ τὸν ἄλλο καὶ νὰ ἀναπτυχθεῖ πρὸς ὅ,τι ἑνώνει. Ὁ μοναχὸς γνωρίζει ὅτι ἡ ἄρνηση τῶν ὀρέξεών του, τῶν ἰδιαίτερων προτιμήσεών του, τῶν ἀτομικῶν ἐνδιαφερόντων του, δὲν εἶναι παρὰ ἕνας ζωοποιὸς θάνατος ποὺ ὁδηγεῖ στὴ χαρὰ τῆς ἐπικοινωνίας τῶν προσώπων, τῆς Κοινωνίας.
Κοινωνία Δίκαιη
Αὐτὸ μᾶς διδάσκει ὅτι ἡ ἐγκαθίδρυση μιᾶς κοινωνίας δίκαιης καὶ εὐτυχισμένης, δὲν ἐξαρτᾶται κατ’ ἀρχὴν ἀπὸ τὶς μεταρρυθμίσεις τῶν δομῶν καὶ τὸν ἔλεγχο τῶν οἰκονομικῶν διαδικασιῶν. Πρῶτα ἀπ’ ὅλα ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ἀνομάζει τὸ Εὐαγγέλιο «μετάνοια», μιὰ ἀλλαγή, δηλαδή, πνεύματος, μιὰ ἐσωτερικὴ μεταρρύθμιση. Ἀπαιτεῖ, πρὶν ἀπὸ κάθε τι, να ἀγωνίζεται ὁ καθένας καθημερινά, μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, μέχρις ὅτου, μέσα ἀπὸ τὶς πιὸ ταπεινὲς καὶ κοινὲς περιστάσεις τῆς ὑπάρξεώς του, ἐνάντια στὸν ἐγωισμό του, ἐνάντια στὴ δίψα τῆς ἀπολαύσεως, ἐνάντια στὶς ἀτομικιστικὲς τάσεις του, ἀκούσει τὴν ἐσωτερικὴ φωνὴ νὰ τοῦ ψιθυρίζει ὅτι ἐκεῖ μόνον βρίσκεται ἡ ἀληθινὴ χαρὰ -αὐτὴ ἡ χαρὰ ποὺ εἶναι τόσο αἰσθητὴ σ’ ὅποιον ἐπισκέπτεται σήμερα τὰ ἁγιορείτικα μοναστήρια. Πρέπει ἀκόμη ἡ ἐξουσία καὶ οἱ θεσμοὶ νὰ σέβονται τὴ νόμιμη ἀνομοιότητα τῶν προσώπων ποὺ τὸ καθένα ἔχει τὸν δικό του τρόπο νὰ ζεῖ ἕνα κοινὸ ἰδανικό, καὶ νὰ μὴν ἐπιβάλλουν ἕνα συγκεντρωτικὸ καὶ τυραννικὸ καθεστώς. Τότε μπορεῖ νὰ γίνει πραγματικότητα ὁ λόγος τοῦ ψαλμωδοῦ: «Ἰδού δη τί καλὸν ἢ τὶ τερπνόν, ἀλλ’ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό» (Ψαλμ. ΡΛΑ´ 1). Ἀλλ’ ὁ προσκυνητὴς ποὺ ἀκολουθεῖ σήμερα τὰ λίθινα μονοπάτια τοῦ Ἁγίου Ὄρους, μέσα σὲ μιὰ φύση παρθενική, ἀρωματισμένη μὲ τὴν ὀσμὴ τῶν σπάρτων καὶ σμαλτωμένη μὲ ὅλα τὰ λουλούδια τῆς ἀνοίξεως, δὲν ἀνακαλύπτει στὸν δρόμο του μόνον τὰ μεγάλα κοινόβια μοναστήρια. Θὰ τοῦ τύχει, ἴσως, νὰ συναντήσει κάποια μοναχικὴ καλύβα, ὅπου ἕνας ἐρημίτης, μόνος μὲ τὸν Μόνο, πρεσβεύει μὲ δάκρυα ὑπὲρ τοῦ σύμπαντος κόσμου. Ποιός θὰ μιλήσει γιὰ τὴν δύναμη καὶ τὴν ἰσχὺ αὐτῆς τῆς προσευχῆς; Τέτοιοι ἄνθρωποι δὲν εἶναι στύλοι τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Οἰκουμένης;
Ἡ παρουσία τοῦ ἐρημίτη δὲν ἀντιφάσκει στὴν κοινοτικὴ ἔννοια. Ἡ μόνωσή του δὲν εἶναι καρπὸς ἀτομικότητας καὶ μισανθρωπίας. Ὁ ἄνθρωπος, γιὰ νὰ βαδίσει πρὸς τὸν Θεὸ καὶ συγχρόνως νὰ εἰσδύσει στὸ ἐσώτατο ταμεῖο τῆς ψυχῆς του, ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ σιωπὴ καὶ μόνωση. Αὐτὰ εἶναι δύο στοιχεῖα ἀπαραίτητα γιὰ τὴν προσωποκρατικὴ ἀντίληψη τῆς κοινωνίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀντίθετη πρὸς τὴν ἀγελαία. Βαδίζοντας πρὸς τὸ οὐσιαστικό, πλησιάζοντας στὸ Κέντρο, ὁ μονάζων πλησιάζει ταυτόχρονα ὅλα ὅσα κατευθύνονται πρὸς αὐτὸ τὸ Κέντρο. Γι’ αὐτὸ ἡ καρδιὰ τοῦ ἐρημίτη ξεχειλίζει ἀπὸ τόση ἀγάπη, τόση συμπάθεια πρὸς ὅλους.
Τί μάθημα γιὰ τὴν Εὐρώπη μας, ὅπου αὐτὲς οἱ ἀξίες τῆς σιωπῆς, τῆς μονώσεως τόσο συχνὰ παραγνωρίζονται καὶ ξεχνιοῦνται! Καὶ τί παράδειγμα, τί στήριγμα ἐπίσης γιὰ πόσους ἀνθρώπυς σήμερα ποὺ ἡ ἄρνησή τους στὸ ψέμα καὶ τὸ συμβιβασμὸ ὁδηγεῖ, στὸν σύγχρονο κόσμο, σὲ μιὰ τραγικὴ ἐσωτερικὴ μόνωση -ὅταν δὲν εἶναι μόνωση τῆς φυλακῆς, τῆς ἐξορίας ἢ τῶν στρατοπέδων συγκεντρώσεως- χωρὶς ἄλλο στήριγμα παρὰ μόνον τὴν ἐσωτερικὴ δύναμη ποὺ τοὺς δίνεται.
Μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο λοιπὸν μπορεῖ τὸ Ἅγιον Ὄρος, στὴν σημερινὴ Εὐρώπη, νὰ συνεισφέρει, γιὰ τὰ σύγχρονα προβλήματα τῆς ἐποχῆς μας, στὸ νὰ δοθεῖ ἀπάντηση ὄχι μὲ βιαστικοὺς αὐτοσχεδιασμοὺς ἢ καινοτομίες στὰ ἀπρόβλεπτα ἐπακόλουθα, ἀλλὰ μὲ ἐμπνευσμένες λύσεις, σὲ μιὰ δημιουργικὴ πιστότητα στὶς χριστιανικὲς ἀξίες τῆς παιδείας μας. Αὐτὸ δὲν δικαιολογεῖ ἐπαρκῶς τὸ ἐνδιαφέρον ποὺ πρέπει νὰ δείξουν τὰ εὐρωπαϊκὰ κράτη γιὰ τὸ Ἅγιον Ὄρος, ὅπως ἐπίσης καὶ γιὰ τὴ διατήρηση τοῦ προνομιακοῦ καθεστῶτος ποὺ ἡ βυζαντινὴ αὐτοκρατορία, κατόπιν ἡ ὀθωμανικὴ καὶ τέλος τὸ ἑλληνικὸ κράτος πάντοτε τοῦ ἀναγνώρισαν, γιὰ νὰ τοῦ ἐπιτραπεῖ νὰ φέρει πιὸ ἀποτελεσματικὰ τὴ μαρτυρία του;

(Ἄρθρο στὸ Ἀφιέρωμα
«ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ»,
τοῦ ἐνθέτου περιοδ. «ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ»
τῆς ἐφημ. «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 05.07.1992)

Εσήγηση στ συμπόσιο «Τ γιον ρος στν ποχ τς Ερωπαϊκς Κοινότητας». Θεσσαλονίκη-γιον ρος 17-20 Μαΐου 1984.
συγγραφέας εναι Γάλλος στν καταγωγή. πρξε μοναχς κα κληρικς τς Ρωμαιοκαθολικς κκλησίας. γινε ρθόδοξος στ γιον ρος κα δελφς τς ερς Μονς Σίμωνος Πέτρας. Σήμερα εναι γούμενος σ μετόχι τς νωτέρω Μονς στν Γαλλία.

Ἐπιλογή- Ἠλ. στοιχειοθεσία: «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ»