Παρασκευή, 7 Ιουνίου 2013

3237 - Οι πρώτοι φωτογράφοι του Αγίου Όρους



Όταν στις 19 Αυγούστου του 1839 ο Fransois Arago ανακοίνωσε στην Ακαδημία των επιστημών και καλών τεχνών στο Παρίσι την εφεύρεση της νταγγεροτυπίας τόνισε την ιδιαίτερη σημασία της φωτογραφικής τεχνικής στην αρχαιολογία αλλά και στις τέχνες γενικότερα. Δεν είναι τυχαίο που τρία χρόνια αργότερα, ο Καναδός  Joly de Lotdiniere πραγματοποίησε τις πρώτες λήψεις της Ακρόπολης.
Η Ελλάδα και ιδιαίτερα το Άγιον Όρος ως ένας ενδιάμεσος σταθμός του μεγάλου ταξιδιού προς  τις χώρες του Ανατέλλοντος Ηλίου ήταν ένας προορισμός που προσέλκυσε το φωτογραφικό φακό. Μέχρι τα τέλη του 19ου αι. τα ταξίδια προς το Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη διεξάγονταν συχνά ακτοπλοϊκώς από τη Μασσαλία και την Κωνσταντινούπολη.
Εδώ πρέπει να επισημαίνουμε ότι η νέα τεχνική της φωτογραφίας είχε διαφοροποιήσει σε μεγάλο βαθμό τη γενικότερη πρόσληψη του εξωτερικού κόσμου στη διάρκεια του 19ου αιώνα. Η ανυπέρβλητη αίσθηση ρεαλισμού και αδιάψευστης αλήθειας των φωτογραφικών λήψεων υποκαθιστούσε συχνά ακόμα και το βίωμα του ίδιου του ταξιδιού. Έως και τις αρχές του 20ού αιώνα, το φωτογραφικό άλμπουμ έπαιζε έναν σημαντικό ρόλο στο «εικονικό ταξίδι» των επιστημόνων, καλλιτεχνών, περιηγητών και τουριστών που επισκέπτονταν το Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη.
Παράλληλα είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η διάδοση της φωτογραφίας στην Ελλάδα «έγραψε» μία από τις σημαντικότερες σελίδες της ιστορίας της στην Αθωνική Χερσόνησο. Οι πρώτοι που πραγματοποίησαν φωτογραφικές λήψεις στο Άγιον Όρος ήταν ο Γάλλος μηχανικός Ernest Caranza, επίσημος φωτογράφος του Σουλτάνου το 1854, και ο Ρώσος κόμης Pierre de Sebastastioanoff περίπου στα 1857.
Γύρω στα 1870 ιδρύθηκαν στο Άγιον Όρος φωτογραφικά εργαστήρια, όπως αυτό της Ιεράς Μονής του Αγίου Παντελεήμονος, του Βενιαμίν Κοντράκη και αργότερα του Ιερομονάχου Στέφανου στις Καρυές. Να υπενθυμίσουμε ότι, μέχρι αυτή την περίοδο, οι μεγάλοι χρόνοι λήψης και ο βαρύς εξοπλισμός της τεχνικής οριοθετούσε και δυσχέραινε τις εικονογραφικές λήψεις σε στατικά θέματα, όπως τα μνημεία, δίπλα στα οποία τοποθετούσαν συχνά ανθρώπινες παρουσίες για συσχετισμό κλίμακας. Μόνο μετά τα 1880, η μεγάλη τομή ή «επανάσταση», που επέφερε η ανακάλυψη της φωτοευαίσθητης επιφάνειας του ζελατινο-βρωμιούχου αργύρου, είχε ως συνέπεια σημαντικές βελτιώσεις στην ιστορία του μέσου: ελάττωση του χρόνου λήψης (ενσταντανέ), απλούστευση της χρήσης και δυνατότητα αποτύπωσης της κίνησης (που οδήγησε τελικά στην εγγραφή τηw κινηματογραφικής εικόνας).
Με αυτήν την «εκ δημοκρατικοποίηση» του φωτογραφικού μέσου την ευρύτερη πρόσβαση, όλο και περισσότερο ερασιτέχνες ταξιδιώτες, επιστήμονες και καλλιτέχνες μυήθηκαν στη φωτογραφία Ένας από τους πρώτους που φαίνεται να αξιοποίησαν τις νέες τεχνικέ δυνατότητες του μέσου ήταν ο νεαρός Άγγλος συγγραφέας Athelstan Riley, τo 1883. Παράλληλα, συντελέστηκε ένα άνοιγμα και μια άνοδος στη εμπορευματοποίηση της φωτογραφίας με αποτέλεσμα να αυξηθούν τα φωτογραφικά ατελιέ και οι επαγγελματίες φωτογράφοι.
Βασίλειος Χάδος


Σχετικά:
.

3236 - Το καλό τέλος του υποτακτικού


Χατζηγιώργης μοναχός, ο περιβόητος ασκητής του Άθω (†1886)

Ο γέρων Χατζη-Γεώργιος διηγήθηκε στον Ρώσσον Αρχιμανδρίτη και Πνευματικό παπα-Μακάριο την κοίμηση ενός μαθητού του, του πατρός Γαβριήλ, και τις επιθανάτιες οπτασίες που είδε εκείνος ως εξής: Τις προάλλες εκοιμήθη ο αδελφός μας μεγαλόσχημος μοναχός Γαβριήλ, ο οποίος ήταν 26 χρονών.
Πριν κοιμηθεί, ήταν άρρωστος μόνο δύο εβδομάδες. Τρεις μέρες πριν από την κοίμησή του είδε το εξής όραμα. Του παρουσιάστηκαν τέσσερις νέοι, που φορούσαν διακονικά στιχάρια και ήταν περιζωσμένοι με οράρια. Αυτοί οι νέοι τον προσκαλούσαν να πάει μαζί τους ταξίδι. Τους απάντησε:
 - Παρ' ότι θα με ευχαριστούσε πολύ να ταξιδέψω μαζί σας, όπου και αν πάτε, χωρίς ευλογία του Γέροντά μου, δεν τολμώ να κάνω ούτε ένα βήμα έξω απ' αυτό το κελί. Περιμένετε λίγο μέχρι να ζητήσω την ευλογία του. Εκείνοι συμφώνησαν να περιμένουν. Ο π. Γαβριήλ κάλεσε εμένα και μου είπε:
- Πάτερ, να, ήρθανε να με πάρουν τέσσερις νεαροί διάκοι ντυμένοι με ιερά άμφια. Με καλούν να πάω κάπου μαζί τους. Δωσ' μου την ευλογία σου να πάω μαζί τους. Βλέπω ότι είναι πολύ καλοί άνθρωποι, ότι με αγάπησαν και θέλουν να με πάρουν εκεί όπου μένουν οι ίδιοι. Όπου και να με πάνε, μαζί τους παντού θα αναπαύομαι. Λοιπόν σε παρακαλώ, Πάτερ, άφησέ με να φύγω μαζί τους γρήγορα.
Αφού τα άκουσα αυτά σκέφθηκα, μήπως παραληρεί ο π. Γαβριήλ λόγω της σοβαρής του ασθένειας ή μήπως βρίσκεται σε δαιμονική πλάνη. Γι' αυτό του είπα:
- Κάνε το Σταυρό σου, πες την ευχή του Ιησού, και πες σ' αυτούς που ήρθαν να σε πάρουν:
- Δεν μπορώ να έρθω μαζί σας, δε μ' αφήνει ο Γέροντας, επειδή δεν ξέρουμε ούτε αυτός ούτε εγώ τι άνθρωποι είσαστε. Αυτά που του είπα να κάνει τα έκανε αμέσως, μπροστά μου. Αλλά οι εμφανισθέντες νέοι του είπαν:
- Σου δίνουμε τρεις μέρες προθεσμία ακόμη, στις οποίες μπορείς να σκεφθείς καλά-καλά και να προετοιμασθείς να φύγεις μαζί μας. Μετά από τρεις μέρες θα' ρθούμε να σε πάρουμε οπωσδήποτε. Και ύστερα έγιναν άφαντοι.
Ο ασθενής, αφού μου μετέφερε αυτά, ήταν πολύ χαρούμενος και ήσυχος, λες και τελείως ανάρρωσε. Και όμως παρ' όλη αυτήν την αλλαγή προαισθανόμουν ότι δε θα ζήσει πολύ και γι' αυτό συνέστησα στον ιερομόναχό μου να του κάνει το Μυστήριον του Αγίου Ευχελαίου και καθημερινά να τον κοινωνάει, αφού και ο ίδιος ο ασθενής, βέβαια, το ήθελε.
Την τρίτη ημέρα μετά από την εμφάνιση των νέων ο ασθενής άρχισε γρήγορα να εξασθενεί σωματικά, ενώ το πνεύμα του ήταν ήσυχο, όπως και πριν.
Δεν έχασε τις αισθήσεις του μέχρι και της τελευταίας αναπνοής. Μία ώρα πριν από την κοίμησή του ένας παρευρισκόμενος αδελφός, ο οποίος μένει κοντά μας σ' ένα ερημητήριο, ζήτησε από τον ασθενή να του αφήσει ως ευλογία κάτι από τα προσωπικά του πράγματα. Ο ασθενής με σταθερή φωνή απήντησε:
- Μα, τι να σου δώσω; Αφού ξέρεις ότι δεν έχω τίποτε δικό μου. Να, άμα θέλεις πάρε από εκείνη τη γωνία καμιά από τις πέντε πετρούλες, τις οποίες εναλλάξ κρατούσα στο στόμα μου για να μην αργολογώ. Αλλά ένας άλλος αδελφός, που ήταν κοντά, του είπε:
- Μα, ούτε οι πέτρες είναι δικές σου, είναι του Θεού και δεν μπορείς να τις δώσεις σε κανένα χωρίς την ευλογία του Γέροντά μας.
- Τότε συγχωρήστε με για το θέλημά μου, είπε ο ασθενής. Μετά άρχισε να αναπνέει πιο συχνά και πιο βαριά από πριν και να κοιτάζει δεξιά-αριστερά. Εκείνη την ώρα τον κοιτούσα προσεκτικά και είδα ότι χαμογελάει. Μετά όλοι μας ακούσαμε πως είπε:
- Να, ήρθαν να με πάρουν εκείνοι οι τέσσερις διάκονοι και μαζί τους ακόμη ένας άλλος καινούριος διάκος. Γι' αυτό τώρα να με συγχωρήσεις, πάτερ, και να μου δώσεις την ευλογία να πάω μαζί τους.
- Ο ίδιος ο Θεός να σε ευλογήσει, τέκνον, να μετοικήσεις εις την αιώνια ζωή, να πας και να προσεύχεσαι εκεί στην Αγία Τριάδα για μας τους αμαρτωλούς, του απήντησα. Αμέσως μετά, χωρίς να προφέρει λέξη, ήσυχα και ειρηνικά απεδήμησε προς τον Κύριον.
Ο μακαριστός π. Γαβριήλ ήλθε στο Κελί μας, όταν ήταν 16 χρονών, και εκοιμήθη εν Κυρίω στον εικοστό έκτο χρόνο της ζωής του. Όλα τα χρόνια που έζησε μαζί μας ήταν πολύ πράος και υπάκουος, είχε αγάπη σε όλους και τον αγαπούσαν όλοι. Ο Θεός να τον αξιώσει της Βασιλείας των ουρανών.
Από την ασκητική και ησυχαστική Αγιορείτικη παράδοση
Εκδόσεις
Ιερόν Ησυχαστήριον
"Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος"
σελ. 333-336

πιμέλεια κειμένου Αναβάσεις

Σχετικό:

3235 - Η επίσκεψη του Πατριάρχη Μόσχας στο Άγιο Όρος (4-7/6/ 2013)



Αναχώρησε στις 10.30 το πρωί από το ‘Αγιον Όρος, ολοκληρώνοντας την τριήμερη επίσκεψη του στη μοναστική πολιτεία, ο Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών, Κύριλλος.

Ο Πατριάρχης Μόσχας μεταβαίνει στη Βέροια, όπου θα κάνει τα αποκαλυπτήρια γλυπτού μνημείου του Αποστόλου των Εθνών, στο χώρο του Βήματος του Αποστόλου Παύλου.



Συνοπτικά το προσκυνηματικό ταξίδι του Πατριάρχη στο Άγιο Όρος:

















3232 - O Πατριάρχης Μόσχας στην Ιερά Σκήτη Αγίου Ανδρέα.
.