Κυριακή, 2 Ιουνίου 2013

3203 - Τα τρία κέντρα με τα οποία είναι συνδεδεμένη η ιστορία των Ρώσων στο Άγιο Όρος







3202 - «Το νησί του Ανατολίου», όπως το είδε ο Γέροντας Μωυσής ο Αγιορείτης




Έχω 35 χρόνια να πάω στον κινηματογράφο. Νέος πήγαινα συχνά. Περισσότερο θέατρο. Μια ημέρα επισκέφθηκα έναν φίλο αγιογράφο στις Καρυές του Αγίου Όρους και μου πρότεινε να μου δείξει μια ταινία στον υπολογιστή του. Προσποιήθηκα ότι βιάζομαι, για ν' αποφύγω. Στην επιμονή του υπέκυψα και δεν μετάνιωσα.
Ήταν μια ταινία του ρώσου σκηνοθέτη P. Lounguine, που δεν τον γνώριζα καθόλου, που με καθήλωσε στο άβολο κάθισμά μου κοντά στο δίωρο. Δεν είμαι τεχνοκριτικός. Θα καταθέσω ταπεινά την ευχάριστη έκπληξη της ωραίας εντυπώσεώς μου. Σ' ένα μικρό νησί του παγωμένου βορρά της Ρωσίας είναι ένα ορθόδοξο μοναστήρι με καμιά εικοσαριά μοναχούς και την τυπική καθημερινή ζωή του. Ξεχωρίζει η μορφή του μοναχού Ανατόλιου. Ζει έξω από το μοναστήρι, σε μια καρβουναποθήκη, κάπως ιδιόρρυθμα. Οι συμμοναστές του δεν φαίνεται να τον συμπαθούν ιδιαίτερα, παρότι εργάζεται κοπιαστικά και τους θερμαίνει με το κάρβουνο. Κάποιοι επισκέπτες όμως τον συμπαθούν και θεωρώ ότι βοηθούνται από την προσευχή του. Αυτό το τελευταίο ξενίζει τους άλλους μοναχούς, που θέλουν να πιστεύουν πως μόνο αυτοί γνωρίζουν να ερμηνεύουν τον τρόπο που επιχέεται η χάρη του Θεού στους ανθρώπους. Είναι τραγικό να υπηρετείς ισόβια το Θεό της αγάπης και να μην αγαπάς αληθινά.
Νομίζω πως ο σκηνοθέτης έχει συλλάβει καλά το βαθύ νόημα της Ορθοδοξίας, κάτι που σπάνια συναντάται, αν και είμαι ανενημέρωτος. Η αυτοδικαιωτική ηθική απομόνωση από την αγιότητα, που είναι πάντα ταπεινή και με πολλή αγάπη. Οι προϊστάμενοι του μοναστηριού έχουν πολλές γνώσεις, πολλά πράγματα και ο κόσμος τους τρέφει μεγάλη εκτίμηση, όμως τους λείπει η αληθινή ταπείνωση και η θυσιαστική αγάπη. Ο Ανατόλιος πλησιάζει τον Θεό γυμνός, δίχως προφυλάξεις, επιφυλάξεις, όρους και δοσοληψίες. Παρουσιάζεται ατόφιος, αυτός που είναι στην πραγματικότητα. Δίχως μάσκες, ψευτοευγένειες και χαζοκαλοσύνες. Ανυπόκριτα γνήσιος, αληθινός, μετανοημένος, με συναίσθηση της αμαρτωλότητάς τους. Ο Ανατόλιος είναι ακτήμων, ελεύθερος, ενάρετος. Κρύβει όμως την αρετή του με τη διά Χριστόν σαλότητα. Αδιαφορεί για την εκτίμηση των ανθρώπων, νοιάζεται πολύ για τη σωτηρία της ψυχής του και βοηθά τους άλλους από πραγματική αγάπη, δίχως να προσδοκά έπαινο, κέρδος, τιμή. Δεν γίνεται όμως μίζερος, παραπονιάρης και κακομοίρης. Δεν προκαλεί τον οίκτο. Η στάση του έχει μια υπέροχη σεμνότητα και γενναιότητα.
Μέσα στην απέραντη μοναξιά του ο Ανατόλιος αισθάνεται ζωντανή την παρουσία του Θεού στη ζωή του και ελπίζει ακράδαντα στη συγχώρεσή του για τα μεγάλα του ανομήματα. Βαδίζει κουρασμένος και ταλαιπωρημένος δίχως τα δεκανίκια της υποστήριξης και της ψευτοπαρηγοριάς. Έχει μια αρχοντιά η ταπείνωσή του κι ένα ηρωισμό η άσκησή του. Δεν ξεγελά κανένα και δεν ξεγελιέται. Ξέρει ποιος είναι, τι κάνει και γιατί το κάνει. Τον φωτίζει ο Θεός και γίνεται άφοβος κι ελπιδοφόρος.
Θα μπορούσε η Ορθοδοξία να εμπνεύσει την τέχνη. Δυστυχώς, αυτό δεν συμβαίνει. Υπάρχει μια δυσπιστία κι επιφύλαξη των καλλιτεχνών, των λογοτεχνών και των διανοούμενων στις πηγές της ορθόδοξης πίστης. Ο καταπληκτικός Ντοστογιέφσκι των "αδελφών Καραμαζόφ", ο υπέροχος Παπαδιαμάντης των ωραιότατων διηγημάτων, ο Ταρκόφσκι των ταινιών με νόημα και ουσία, ο Σολωμός των κατανυκτικών στίχων έχουν από τους Νεοέλληνες λησμονηθεί. Ο ρώσος σκηνοθέτης P. Lounguine διάβασε Γεροντικά και Συναξάρια και κατάλαβε καλά τι σημαίνει ορθόδοξη πνευματικότητα. Έτσι το "νησί του" μας διδάσκει ότι άνθρωπος δεν είναι μόνο όποιος τρώει και κοιμάται, κερδίζει και εξουσιάζει. Αληθινός άνθρωπος είναι όποιος γνωρίζει να υπομένει, ν' αγαπά κι ελπίζει. Ο Ανατόλιος είναι ένας τέτοιος άνθρωπος.
Η μεγάλη ή η μικρή οθόνη μάς παρουσιάζουν συνεχώς τον αγχωμένο υπεράνθρωπο, τον εξουσιαστή, τον εξυπνάκια, τον υποκριτή, τον ανερχόμενο πατώντας επί πτωμάτων ή τον παλιάνθρωπο που αισχρολογεί, ασχημονεί, υβρίζει, ψεύδεται, απατά και κολακεύει. Σπάνια η αγιότητα στον κόσμο και δεν παρουσιάζεται πια.
Ο Ανατόλιος δεν μπορεί πλέον να είναι ήρωας καμιάς ελληνικής ταινίας.
Δεν είναι ένας διά Χριστόν σαλός της αρχαίας αγιοτρόφου ορθόδοξης παράδοσης, αλλά ένας ενοχλητικός, άξεστος, βαρύς, θεοπάλαβος καλόγερος. Κι όμως η παράδοση κρυμμένη υπάρχει και στο Άγιον Όρος και αλλού.
Ευχαρίστησα τον καλό φίλο για την ευκαιρία που μου έδωσε να δω έστω κι έτσι την ωραία αυτή ταινία, που με γέμισε σκέψεις και μερικές θέλησα να μεταφέρω εδώ. Δεν ξέρω τι κατάφερα, πάντως αν σας δοθεί η ευκαιρία δείτε την ταινία αυτή και νομίζω δεν θα μετανιώσετε. Έχει κάτι να πει. Μη μείνουμε σε αυτές που δεν λένε τίποτε, μα τίποτε ...

3201 - Προσκύνημα στο Άγιον Όρος με διπλωματικό άρωμα



ΤΟΥ ΤΙΜΟΥ ΦΑΚΑΛΗ
Η διαδοχή του 95χρονου Ουκρανού ηγουμένου Ιερεμία στη μονή Αγίου Παντελεήμονα (Ρωσική) του Αγίου Ορους φέρνει για πρώτη φορά και επίσημα τη Δευτέρα στη Μακεδονία το σημερινό προκαθήμενο της Ρωσικής Εκκλησίας Κύριλλο, ανάβοντας για τα καλά το διπλωματικό παιχνίδι.
Ο Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών Κύριλλος, ο οποίος βρίσκεται ήδη στην Αθήνα, θα πραγματοποιήσει από αύριο τετραήμερη εθιμοτυπική και προσκυνηματική επίσκεψη στη Θεσσαλονίκη, το Αγιον Ορος και τη Βέροια. Ανεπίσημα, όμως, σύμφωνα με πληροφορίες του «Αγγελιοφόρου της Κυριακής», έρχεται για να εξασφαλίσει, διά της διπλωματικής οδού, την αποδοχή από την ελληνική κυβέρνηση και την Ιερά Επιστασία του Αγίου Ορους, της υποψηφιότητας και Ρώσου ηγουμένου, όταν τεθεί και επίσημα θέμα διαδοχής του υπερήλικα ηγουμένου Ιερεμία στο Ρωσικό μοναστήρι.
Επίσκεψη στο Αγιον Ορος
Την Τρίτη το πρωί, ο Πατριάρχης Μόσχας θα φτάσει στην Ουρανούπολη. Από κει θα περάσει με το καραβάκι στην Αθωνική Πολιτεία, όπου και θα παραμείνει τρεις μέρες. Ηγούμενοι, αντιπρόσωποι των είκοσι μονών του Αγίου Ορους και μέλη της Ιεράς Κοινότητας και της Ιεράς Επιστασίας θα υποδεχτούν τον προκαθήμενο της Ρωσικής Εκκλησίας με κωδωνοκρουσίες και ψαλμούς, ενώ αμέσως μετά θα τελεστεί δοξολογία, σύμφωνα με το αγιορείτικο τυπικό. Ο Πατριάρχης Κύριλλος θα καταλύσει στη μονή Παντελεήμονος, το σπουδαιότερο κέντρο ρωσικού μοναχισμού στο Αγιον Ορος.
Το μοναστήρι ιδρύθηκε το 1765, βρισκόταν για πολλά χρόνια υπό τον έλεγχο της Μόσχας, ενώ αποτελεί ακόμη και σήμερα θρύλο για τους Ρώσους προσκυνητές. Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, η Ρωσία απώλεσε την κυριαρχία της μονής και η διοίκησή της πέρασε στους πλειοψηφούντες Ουκρανούς. Η προχωρημένη ηλικία του Ουκρανού ηγουμένου Ιερεμία έχει πυροδοτήσει τα τελευταία χρόνια τη μάχη της διαδοχής. Οι Ρώσοι προκρίνουν μια λύση διαρχίας με τη συνύπαρξη δύο ηγουμένων, ενός Ουκρανού και ενός ρωσικής καταγωγής, πρόταση την οποία απορρίπτει το Κίεβο. Το έντονο ενδιαφέρον που δείχνουν οι Ρώσοι για τη μονή αποδεικνύεται και από τις τρεις επισκέψεις του προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν στο Αγιον Ορος.
Συνάντηση με Εφραίμ
Πέρα από τη μονή Παντελεήμονος, ο Πατριάρχης Κύριλλος, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του «ΑτΚ», θα έχει κατ' ιδίαν συνάντηση με τον ηγούμενο της μονής Βατοπεδίου Εφραίμ, επιβεβαιώνοντας για μία ακόμη φορά το πολύ καλό κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών. Εξάλλου, ο Πατριάρχης Ρωσίας, με επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, είχε ζητήσει επίμονα την αποφυλάκιση του Εφραίμ, δηλώνοντας ότι «διατελεί εν απορία η προφυλάκιση του ηγουμένου». Η συνάντησή τους αποκτά ακόμη πιο ιδιαίτερο συμβολισμό, δεδομένων και των δύο δικαστηρίων που εκκρεμούν εις βάρος του Εφραίμ για την υπόθεση της μονής Βατοπεδίου.
Προσκύνημα στη Σκήτη Αγίου Ανδρέα
Ο Πατριάρχης Μόσχας θα επισκεφτεί και τη Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, η οποία ανήκει στη μονή Βατοπεδίου και βρίσκεται 500 μ. από τις Καρυές. Αφού περιηγηθεί στην περιοχή και προσκυνήσει, θα δει τους θησαυρούς και τα χρυσά νομίσματα από τις συνεισφορές των βασιλέων.
Συνάντηση Κυρίλλου - Ανθιμου
Νωρίτερα, τη Δευτέρα, ο Πατριάρχης θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη. Μαζί με τη συνοδεία του θα καταλύσει στο ξενοδοχείο «Μακεδονία Πάλας», συμφερόντων του Ελληνα ομογενούς επιχειρηματία από τη Ρωσία Ιβάν Σαββίδη. Το απόγευμα της ίδιας μέρας αναμένεται να συναντηθεί με το μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιμο και να παρακολουθήσει τη δοξολογία στο ναό του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά. Αμέσως μετά, ο Πατριάρχης Μόσχας θα επισκεφτεί τους ναούς Της Του Θεού Σοφίας και Αγίου Δημητρίου. Το βράδυ, ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης θα παραθέσει γεύμα προς τιμήν του, παρουσία του υπουργού Μακεδονίας - Θράκης Θεόδωρου Καράογλου, φορέων και προσωπικοτήτων της πόλης.
Βήμα Αποστόλου Παύλου
Το πυκνό πρόγραμμα του Πατριάρχη Μόσχας περιλαμβάνει επίσκεψη και στη Βέροια την Παρασκευή, τελευταία μέρα παραμονής του στην Ελλάδα. Το πρωί της ίδιας μέρας θα επισκεφτεί τη μητρόπολη Βέροιας, όπου και θα συναντηθεί με το μητροπολίτη Παντελεήμονα. Οι δυο τους θα επισκεφτούν το Βήμα του Αποστόλου Παύλου.

3200 - Αλλάζει εικόνα το Άγιον Όρος



του Δημήτρη Κούρου
Το Άγιο Όρος έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ με τα αποτελέσματα από τις εργασίες να είναι ήδη ορατά, όπως διαπιστώθηκε κατά τη διάρκεια της διήμερης επίσκεψης του περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας
Περισσότερα από 30 έργα διάσωσης, αναστήλωσης και ανάδειξης των μνημείων του Αγίου Όρους υλοποιούνται στην Αθωνική Πολιτεία με προϋπολογισμό που φτάνει στα 35 εκατομμύρια ευρώ. Τα έργα χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ Κεντρικής Μακεδονίας και σε συνέχεια των παρεμβάσεων που έγιναν στις προηγούμενες προγραμματικές περιόδους, αλλάζουν την εικόνα στην Κιβωτό της Ορθοδοξίας.
Τα περισσότερα από τα έργα αυτά είναι ήδη σε εξέλιξη. Το Άγιο Όρος έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο και ήδη τα αποτελέσματα από τις εργασίες άρχισαν να φαίνονται. Η διαφορά ανάμεσα σε μνημεία στα οποία δεν έχουν γίνει παρεμβάσεις και σε μνημεία στα οποία έγιναν εργασίες είναι εμφανής. Με τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις αφενός επιτυγχάνεται η διάσωση της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς του Αγίου Όρους, αφετέρου βελτιώνονται οι συνθήκες διαβίωσης στην Αθωνική Πολιτεία.
Έπειτα από μια σειρά έργων που έχουν ενταχθεί από πέρσι στο ΕΣΠΑ, φέτος, από την αρχή του έτους, εντάχθηκαν άλλα επτά σημαντικά έργα, ενώ μόλις την προηγούμενη εβδομάδα εγκρίθηκε και η ένταξη του Κέντρου Υγείας στις Καρυές, που αποτελούσε πάγιο αίτημα της Ιεράς Επιστασίας του Αγίου Όρους, με προϋπολογισμό 3,5 εκατ. ευρώ. Τα έργα που είναι σε εξέλιξη αφορούν σε 14 μονές.
«Το νέο Κέντρο Υγείας Αγίου Όρους στις Καρυές θα εφοδιαστεί με όλο τον απαραίτητο υλικοτεχνικό εξοπλισμό και θα αποτελείται από το κυρίως διώροφο κτίριο, υπόγειο και ένα βοηθητικό ισόγειο κτίσμα. Η τεχνική μελέτη του κτιρίου προβλέπει στο ισόγειο χώρο υποδοχής - αναμονής και γραμματεία, εξεταστήρια, γραφεία ιατρών και νοσηλευτικού προσωπικού, αίθουσα μικροεπεμβάσεων, μικροβιολογικό εργαστήριο, ακτινολογικό, μονόκλινο και δίκλινο θάλαμο βραχείας νοσηλείας, βοηθητικούς χώρους και υγιεινής», αναφέρει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.
Όπως μάλιστα τόνισε ο περιφερειάρχης, Απόστολος Τζιτζικώστας, «αξιοποιούμε στοχευμένα και χωρίς καθυστερήσεις το αναπτυξιακό εργαλείο του ΕΣΠΑ για τη διαφύλαξη των σπουδαίων μνημείων της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, όπως το Άγιο Όρος. Οι παρεμβάσεις που στηρίζουμε μέσω του ΕΣΠΑ στο Άγιο Όρος δεν περιορίζονται σε έργα αποκατάστασης των μονών, αλλά αφορούν και στη βελτίωση των υποδομών τόσο για τους μοναχούς όσο και για τους χιλιάδες επισκέπτες της Αθωνικής Πολιτείας. Το νέο κτίριο του Κέντρου Υγείας του Αγίου Όρους στις Καρυές καλύπτει ένα σημαντικό κενό, αναβαθμίζοντας την παροχή πρωτοβάθμιων υπηρεσιών υγείας σε μια δυσπρόσιτη και απομακρυσμένη περιοχή. Η λειτουργία του αναμένεται να καλύψει τις ανάγκες της Ιεράς Κοινότητας, να διευκολύνει την αντιμετώπιση σοβαρών ιατρικών περιστατικών και μεταφοράς ασθενών, καθώς και να προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες όχι μόνο στους μοναχούς, αλλά και στους προσκυνητές που επισκέπτονται το Άγιο Όρος».
Ο κ. Τζιτζικώστας είχε την ευκαιρία την προηγούμενη Πέμπτη και Παρασκευή να επισκεφτεί και να επιθεωρήσει μια σειρά από παρεμβάσεις που γίνονται μέσω του ΕΣΠΑ στο Περιβόλι της Παναγίας. Ο περιφερειάρχης επισκέφτηκε συνολικά επτά μονές και εξέφρασε το θαυμασμό του για τους θησαυρούς στο μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς, σημειώνοντας παράλληλα τη βούλησή του για προστασία και ανάδειξή τους.
«Ως Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στεκόμαστε με σεβασμό και ευθύνη απέναντι στην ανεκτίμητη αυτή πολιτισμική παρακαταθήκη και μεριμνούμε, ώστε να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις χρηματοδοτήσεις του ΕΣΠΑ για έργα διαφύλαξης και ανάδειξης των μνημείων, αλλά και βελτίωσης των υποδομών», δήλωσε.