Τρίτη, 24 Ιουλίου 2012

1614 - π. Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης: Πως συντάσσω τους Ύμνους (video)



Πατήστε εδώ για να δείτε και ν' ακούσετε τον Γέροντα Γεράσιμο Μικραγιαννανίτη (1905-1991)


1613 - Άγιον Όρος (φωτογραφίες)

1612 - Εντυπώσεις από την Πανήγυρη των Βατοπαιδινών Αγίων (23 Ιουλίου 2012)


Έρχομαι από μικρό παιδί στο Άγιον Όρος. Ερχόμουν με τον πατέρα μου και διάφορους φίλους του και επισκεπτόμασταν πολλές Μονές. Κάθε φορά που επισκέπτομαι το Άγιον Όρος όλο και περισσότερο ειρηνεύει η ψυχή μου και ανακαλύπτω την μεγάλη ευλογία του Θεού που φαίνεται στις Μονές.
Την Μονή Βατοπαιδίου την ξεχώρισα για την ιδιαίτερη οργάνωση και φιλοξενία της, καθώς και την αγάπη των μοναχών της, οι οποίοι αναπαύουν πνευματικά τους προσκυνητές.
Φέτος ως φοιτητής πλέον αποφασίσαμε να πάμε μαζί με τον μικρότερο αδελφό μου, Αλέξιο, και να έρθουμε στο Βατοπαίδι μόνοι μας.
Όταν φτάσαμε δεν είχαμε ενημερωθεί για την πανήγυρη της Σύναξης των Βατοπαιδινών Αγίων και έτσι όταν μάς το είπαν οι Πατέρες χαρήκαμε ιδαιτέρως, καθώς (όλως τυχαίως άραγε;) επιλέξαμε να έρθουμε την παραμονή της πανηγύρεως.
Την Κυριακή 22 Ιουλίου το μεσημέρι υποδεχθήκαμε τον μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης κ. Παύλο που ήταν προσκεκλημένος για να χοροστατήσει στην πανηγύρη και να τελέσει την Αρχιερατική Θεία Λειτουργία την Δεύτερα. Οι Πατέρες και οι προσκυνητές τού ετοίμασαν μια μαζική υποδοχή δημιουργώντας ένα ευχάριστο και εορταστικό κλίμα. Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν η χαρά στα πρόσωπα των μοναχών για να εορτάσουν τους Βατοπαιδινούς Αγίους. Οι εργασίες προετοιμασίας από τους μοναχούς για να είναι όλα έτοιμα στην πανήγυρη ήταν άξια θαυμασμού.

Ο μικρός Εσπερινός άρχισε στις 18:00. Μετά είχε Τράπεζα και στις 20:00 άρχισε η Αγρυπνία.
Στην Αγρυπνία στο δεξιό χορό έψαλλε η χορωδία των Πατέρων της Ιεράς Μονής Καρακάλλου, ενώ στον αριστερό έψαλλαν ο ιερομόναχος Αντίπας του Κελλίου Αγίας Άννης στις Καρυές και ο γέροντας Ιωσήφ από την Βίγλα της Ιεράς Μεγίστης Λαύρας. Επίσης τους δύο χορούς πλαισίωναν οι βατοπαιδινοί Πατέρες, αλλά και οι πρωτοψάλτες Γεώργιος Κωνσταντίνου και Ηλίας Φραγκάκης.
Στην Λιτή κατά την διάρκεια της αγρυπνίας πήγαμε στο συνοδικό για κέρασμα, όπου μετά την προσφώνηση του γέροντα Εφραίμ μάς μίλησε ο Σεβασμιώτατος και μετά από παρότρυνση του γέροντα αναφέρθηκε στον μακάριο γέροντα Ιάκωβο Τσαλίκη. Ο Σεβασμιώτατος διήγηθηκε πολλά θαυμαστά περιστατικά από την πολυετή συναναστροφή του με τον γέροντα Ιάκωβο και από την ιερατική του διακονία στο προσκύνημα του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου. Έμεινα έκπληκτος απο τα θαύματα του γέροντα Ιακώβου, που μας διηγήθηκε ο μητροπολίτης, όπως και για τα σύγχρονα θαύματα του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου.
Η αγρυπνία συνεχιζόταν η οποία ήταν σαγηνευτική κάτω απο τις ψαλμωδίες των μοναχών και ψαλτών και τελείωσε περίπου στι 4:00 το πρωί.
Αφού έγινε μία μικρή διακοπή για ξεκούραση στις 6:30 το πρωί άρχισε η Ακολουθία με τις Ώρες, την Ένδυση του Αρχιερέα και την Αρχιερατική Θεία Λειτουργία. Στην Θεία Λειτουργία συμμετείχε και ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Καρακάλλου αρχιμ. Φιλόθεος. Επίσης παρευρέθηκε και ο Διοικητής του Αγίου Όρους κ. Αρίστος Κασμίρογλου. Κατόπιν ακολούθησε η Τράπεζα και η Δέηση στο Καθολικό. Τελειώσαμε μετά τις 12:00 το μεσημέρι.

Οι Αγιορείτικες αγρυπνίες και ιδιαίτερα οι Βατοπαιδινές έχουν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα καθώς νοιώθεις την άμεση επικοινωνία με την Παναγία και την παρουσία Της.
Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφερθώ στην ηγετική προσωπικότητα του γέροντα Έφραιμ, καθώς καλείται να εκπροσωπήσει και να διασώσει μια τέραστια πνευματική αλλά και υλική κληρονομιά απο τους προκάτοχους του. Μεριμνά για όλους τους προσκυνητές και δεν κάνει διαχωρισμούς καθώς δέχεται με μέγαλη αγάπη όλους τους προσκυνητές στις απογευματινές του ομιλίες προς αυτούς. Ωστόσο έχει αμφισβητηθεί πολλάκις για τις πνευματικές και διοικητικές του ικανότητες και πολλοί εκφέρουν διάφορες επιπόλαιες κρίσεις. Εγώ θέτω το εξής ερώτημα και προβληματισμό, όταν 130 μοναχοί και πλήθος προσκυνητών δείχνουν απεριόριστη πίστη και αγάπη στο πρόσωπό του, τότε τι σημασία έχει αυτή η κριτική;
Ο σύγχρονος άνθρωπος όσα άρθρα και βιβλία και αν διαβάσει, ποτέ δεν θα καταφέρει να γευτεί την ευλογία της Παναγίας η οποία είναι ολοφάνερη, αρκεί κάποιος να έχει την θέληση να την αναζητήσει στο περιβόλι Της.
Από τα πολλά προσκυνήματα που έχω κάνει στο Άγιον Όρος έχω συμπεράνει ότι δεν είναι ένας τόπος μόνο για τους πιστούς και ευσεβείς, αλλά για όλους τους ανθρώπους που θέλουν να αλλάξουν τις ζωές τους και να φωλιάσουν την αγάπη της Παναγίας στις ψυχές τους.

Χαράλαμπος Δημητρίου, φοιτητής

1611 - Ανακοίνωση της Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου για το μάθημα των Θρησκευτικών

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ – ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

1610 - Το καντήλι του Σουλτάνου στην Aγιορετική εικόνα της αγίας Άννας και η ιστορία του.


Η Αγία Άννα  θεωρείται η προστάτης των παιδιών και της μητρότητος. Πολλές είναι οι αφηγήσεις των μοναχών της Σκήτης για ζευγάρια που είχαν χάσει κάθε ελπίδα τεκνοποίησης και έγιναν γονείς με τη βοήθεια της Αγίας Άννης, όταν με ευλάβεια και πίστη κατέφυγαν σ’ αυτήν και ζήτησαν τη βοήθειά της. Χαρακτηριστική είναι η παρακάτω αφήγηση:
 Ο Σουλτάνος της Λήμνου δεν μπορούσε ν’ αποκτήσει παιδί και για το λόγο αυτό ήταν πολύ στεναχωρημένος. Άκουσε από τους κατοίκους του νησιού, που επισκέπτοντο το Άγιον Όρος και τη σκήτη της Αγίας Άννης, για τα θαύματα της μητέρας της Παναγίας και τη βοήθεια που αυτή προσέφερε στα άτεκνα ζευγάρια, προκειμένου αυτά να αποκτήσουν παιδί. Πείσθηκε από τις ιστορίες που κυκλοφορούσαν και για το λόγο αυτό έστειλε με κάποιους προσκυνητές δώρα στη Σκήτη, στη χάρη της Αγίας Άννης και ζήτησε να του φέρουν λάδι και αγίασμα της Αγίας. Οι χριστιανοί, επειδή ο Σουλτάνος ήτο αλλόθρησκος, πέταξαν τα δώρα και δεν του έφεραν τίποτα. Ο Σουλτάνος επέμενε και έστειλε πάλι δώρα στη χάρη της Αγίας και ζήτησε πάλι να του φέρουν αγίασμα και λάδι και μάλιστα απείλησε τους προσκυνητές με αυστηρές κυρώσεις, σε περίπτωση που δεν του τα φέρουν.
Οι μοναχοί της Σκήτης, επειδή ο Σουλτάνος δεν ήτο χριστιανός και υπό το βάρος της απειλής, του έστειλαν πόσιμο νερό και όχι αγίασμα και κοινό λάδι. Η Αγία Άννα, λόγω της πίστεως και επιμονής του Σουλτάνου, τον βοήθησε και απέκτησε ένα υγιέστατο παιδί και αυτός από ευγνωμοσύνη εδώρησε στη χάρη της Αγίας το κανδήλι που φαίνεται στην εικόνα, το οποίο είχε τάξει και επειδή ο κατασκευαστής έκλεψε μέρος του πολύτιμου υλικού, ο Σουλτάνος προσέθεσε στο κάτω μέρος, το αυγό που φαίνεται, ώστε το τάμα να είναι πλήρες.


1609 - Μπροστά στην εικόνα της Θεοπρομήτορος Αγίας Άννας στην ομώνυμη Αγιορείτικη Σκήτη. Σκέψεις του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Ροδοστόλου Χρυσοστόμου


Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύεται πρώτη φορά στο διαδίκτυο και είναι απόσπασμα άρθρου του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Ροδοστόλου Χρυσοστόμου. Ολόκληρο το άρθρο βρίσκεται στο βιβλίο του Θεοφιλεστάτου-Θεομητορικά και εξόδια στον Άθωνα. σελ.99-103. Έκδοση 2005. Ο τίτλος του άρθρου στο παραπάνω βιβλίο είναι «Της Θεοπρομήτορος Αγίας Άννη». Ο τίτλος του αποσπάσματος  που δημοσιεύουμε είναι δικός μας
π.Δ.Α
———————————————————————————————————–

 ...Ιδιάζει όλως δι΄όλου η εξεικόνισις της Θεόπαιδος Μαριάμ στην αγκάλη της σε εμφανώς γηρασμένη μορφή της Μητρός Της Αγίας Άννης. Πλήθος τα αναρτημένα αφιερώματα των πιστών που δέχτηκαν τις θαυμαστές ευεργεσίες της. Και πολύ εύκολο και προσιτό σε μένα, κατά τις αγρυπνίες και χοροστασίες, με απλή έκταση του χεριού μου να έχω κυριολεκτικώς υπ΄ όψιν μου και να περιεργάζομαι τις λιλιπούτιες φωτογραφικές μορφές των απειρόκακων και αγγελοειδών βρεφών, που εξ ευλαβείας έσπευσαν οι πατεράδες τους να ανέλθουν εις το Όρος και στο Κυριακό της Σκήτης, για να τις αποθέσουν στο περβαζάκι της Θαυματουργού Εικόνος.
Έως τα γεράματά της υπέφερε η Αγία Άννα τον ονειδισμό της ατεκνίας και με προσευχή απέκτησε την Πανάχραντη Κόρη της γι΄ αυτό και ευπρόσδεκτες κάνει τις προσευχές των ατέκνων ζευγαριών, εκείνων εννοείται που ευαγγελικώς  ζούν και πολιτεύονται  και διακαώς επιθυμούν την απόκτηση παιδιών και με πίστη καταφεύγουν στην χάρη της και της Κόρης Της Αειπαρθένου Μαρίας.
Φέγγουν αρκετά καλά την νύκτα, τα πολλά αναμμένα κεριά στο προστινό το μανουάλι και μου είναι πολύ εύκολο να διαβάζω τα πίσω από τις φωτογραφίες των νηπίων σημειώματα. Ως επί το πλείστον από τις πανευτυχείς μητέρες των γραμμένα, μια και οι ίδιες δεν μπορούν να έρθουν έως εδώ για να αποδώσουν αυτοπροσώπως τα πολλά των εκ καρδίας ευχαριστήρια.
Συντομότατες καταγραφές επιφωνημάτων, ισχυρές όμως σε συγκινησιακή δύναμη να συγκλονίσουν τα έσω των έσω σου. Εκφράσεις πηγαίες, αυθόρμητες, αληθινές, δηλωτικές αισθημάτων και βιώσεων, που μάλλον ποτέ δεν θα μπορέσουμε να νοιώσουμε πλήρως εμείς οι άζυγοι, ορεσίβιοι, ανδρόφρονες  και σκληροτράχηλοι αγιορείτες. Όλες αυτές οι μητέρες λες και εκ συμφώνου, ομοιοτύπως αναφέρονται στην Αγία Άννα και την Θεοτόκο  Κόρη Της και ξενοτρόπως για τα αγιορείτικα μας δεδομένα και καλώς κρατούνται.
Και τα λόγια τους είναι περίπου λυρικά και μητροπρεπώς  δοξολογικά της θαυματουργικής επεμβάσεως στην λύση του προβλήματός των, άκρως δε ευχαριστήρια για τον προικισμό των με «δώρο» και χαρά, που κανείς άλλος δεν μπορούσε να τις δώσει.
Λέξεις λοιπόν, όλως ασυνήθεις προς την καθημερινή του απόκοσμου μοναχού ακουστική, προς την ομιλητική του χρήση και την ευχετική του ορολογία. Τον ξενίζουν τελείως και δεν θα μπορέσει ποτέ να τις καταλάβει, αν δεν αναδράμει σε εγκόσμιο οικογενειακό περίγυρο, αν δεν ανακαλέσει στην μνήμη και την φαντασία του κάποιες μακάριες εν αφελότητι καρδίας τρυφερές συμπεριφορές, δεν αναπλάσει μερικά μητροβρεφικά  περιπτύγματα και γλυκύθυμα σκηνικά και αν δεν προσπαθήσει κι΄ αυτός ευγνωμόνως να μνημονεύει τις πάλαι ποτέ τρυφερότητες της δικής του μητέρας, τους γλυκοψελλισμούς της και τις ανεξαγόραστες και ανεπανάληπτες θωπείες της, αφού δεν είναι νοητό να ξέχασε το ο,τι μάννα κι αυτόν τον κυοφόρησε, τον σπαργάνωσε, τον ενηγκαλίσθη, τον θήλασε. Δεν τον καρποφόρησαν οι καστανιές, δεν τον τεκνογόνησαν οι πουρναρόριζες του Άθω.
Τέτοιοι λογισμοί μού έρχονται στο μυαλό κάθε φορά καθώς παίρνω στα χέρια και παρατηρώ τούτες τις φωτογραφίες των αγγελοειδών νηπίων. Τις εναποθέτω στις θέσεις τους και στρέφω ύστερα το βλέμμα μου στην θαυματουργό  Εικόνα με περίσκεψη και θαυμασμό όχι τον τυχόντα. Και νομίζω πως δεν απέχω πολύ του να γίνομαι νοερώς μάρτυς της βεβαίας επισκιάσεως από την Χάρη της Θεοπρομήτορος και της Θεοτόκου επί όλων αυτών που έτσι ακριβώς εξεδήλωσαν την ευγνωμοσύνη των. Των ανδρών γονέων προσκυνητών, καθώς επίσης επί των καλοπροαιρέτων και  ευλαβεστάτων  εν κόσμω συζύγων γυναικών των, και  προ πάντων επί των χαριτωμένων τούτων καρπών της κατά Χριστόν ενώσεώς των.
Κατά την αγρυπνία των Αγιαννανιτών Οσίων Πατέρων (Κυριακή Γ΄Ματθ. 15-6-’98), ερέθισε επί πλείον το ενδιαφέρον μου μια φωτογραφία βρέφους επιμελώς εντεθειμένη σε πλαστική διαφανή θήκη μαζί με ένα γραμματάκι. Φυσικά και το ανέγνωσα  και θαύμασα την πίστι και την ευλάβεια του χαριτωθέντος ζεύγους. Μολονότι είναι προσιτή σε κάθε προσκυνητή και επομένως κοινοποιήσιμη, την καταχωρίζω παραλείπων επώνυμο, διεύθυνση και τηλέφωνο, αφού δεν πήρα την προς δημοσίευσή τη άδεια ούτε των αποστολέων της ούτε του Δικαίου της Σκήτης:

23-5-1998
Αγαπητοί Γέροντες σας χαιρετούμε εν Χριστώ.
Χριστός Ανέστη.
Ελάβαμε στις 17-10-94 εις την Γερμανία…. τον κανόνα της τεκνογονίας της Αγίας Άννης.
Με την χάρι της και τις προσευχές του Γέροντα λάβαμε την ευλογία να κάνουμε παιδί μετά από 25 χρόνια!. Το κοριτσάκι μας γεννήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 1998.
Τοποθετήσατε την κανδήλα στην εικόνα της προς ένδειξι της ευγνωμοσύνης μας, σας παρακαλούμε.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
Οικογένεια, Αντώνης- Αικατερίνη, Τσ…….

http://fdathanasiou.wordpress.com

1608 - Αγρυπνία απόψε στην Ιερά Μονή Χιλιανδαρίου


Αγρυπνία της εορτής της Υπεραγίας Θεοτόκου της Τριχερούσας, 12/25 Ιουλίου, απόψε στην Ιερά Μονή Χιλιανδαρίου.


Την θείαν Εικόνα σου, εκ Παλαιστίνης ημίν, ο Σάββας ο ένθεος, ην Τριχερούσαν Αγνή, καλούμεν μετήνεγκεν, ήνπερ Χιλανδαρίου, η Μονή κεκτημένη, ύμνον σοι Θεοτόκε, αναμέλπει βοώσα. Χαίρε Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου.


Σχετικά:

1607 - Αντιστασιακός μοναχός καταδικασθείς εις θάνατον


Τον Απρίλιο του 1936, σε ηλικία 26 ετών, έφθασε εις την Μονή του Αγίου Παύλου ό μοναχός Γεώργιος, κατά κόσμο Γεράσιμος Μοσχονάς, από το χωριό Χανδάτα της Κεφαλλονιάς. Ο λόγος της προσκυνηματικής του επισκέψεως ήτο να συναντήσει τον μονάζοντα εκεί αδελφό του πατρός του, τον μοναχό Κωνστάντιο, ό όποιος είχε αναθρέψει αυτόν και τα άλλα αδέλφια του, όταν έμειναν ορφανά σε πολύ μικρή ηλικία. Βλέπων ό νεαρός Γεράσιμος την ευταξία των πατέρων της Μονής και την ενάρετο πολιτεία του κατά σάρκα θείου του, θεώρησε καλό να παραμείνει στην Μονή ως δόκιμος.
Συνεδέθη εξ αρχής με τον ονομαστό για τις αρετές του Αρχιμανδρίτη Αθανάσιο, καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Γρηγορίου, τις πνευματικές νουθεσίες και συμβουλές του όποιου είχε σαν πολύτιμη παρακαταθήκη και τις φύλαττε με κάθε ακρίβεια. Του είπε επί παραδείγματι, για να τον διδάξει την αρετή της ξενιτείας, ότι ως μοναχός δεν θα ωφεληθεί από την αλληλογραφία με τούς κοσμικούς και τούς συγγενείς. Δεν έγραψε λοιπόν ούτε ένα γράμμα σε όλη του την ζωή. Αν κάποιος του έστελνε ένα ευχετήριο, το έδινε σε έναν αδελφό να το δή. Ό ίδιος δεν το άνοιγε ποτέ.
Άλλη νουθεσία του έμπειρου πνευματικού πατρός προς τον αρχάριο μοναχό ήτο να κοιμάται αμέσως μετά το Απόδειπνο και να ξυπνά νωρίς, πριν αρχίσει ή Ακολουθία. Κι ό μοναχός Γεώργιος το τήρησε ως την τελευταία μέρα της ζωής του. Ο πατήρ Αθανάσιος τον νουθέτησε και για την αρετή της ακτημοσύνης και τον συμβούλευσε να μην αποκτήσει τίποτε δικό του. Κι αυτόν έκανε ό πατήρ Γεώργιος, παρ' όλο πού του δόθηκαν ευκαιρίες πολλές.
Ως μοναχός υπηρέτησε στα περισσότερα διακονήματα της Μονής. Ως μάγειρος, κατ' αρχής, ως κηπουρός, ως αρτοποιός, ως αντιπρόσωπος στην Ιερά κοινότητα του Αγίου Όρους και ως αρσανάρης επί εικοσαετία.
Κατά την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, αξιοποιώντας την παραμονή του στο οίκημα του κήπου της Μονής, φυγάδευσε μεγάλο αριθμό από τούς καταδιωκόμενους συμμάχους, σε συνεργασία και με άλλους πατέρας του Αγίου Όρους. Για την δράσι του αυτή συνελήφθη από τις γερμανικές αρχές και δικάσθηκε στο στρατοδικείο Θεσσαλονίκης. Κατά την διάρκεια της δίκης έρωτήθη γιατί δραστηριοποιείται εις βάρος της Γερμανίας. Ο Γεώργιος απήντησε ότι το Ευαγγέλιο εντέλλεται εις τούς πιστούς να στηρίζουν τούς αδικουμένους. Ερώτησε ο δικαστής, τί θα έκανε αναθρέψει Γερμανοί ευρίσκοντο σε ανάγκη και ζητούσαν την προστασία του. Απήντησε ότι το Ευαγγέλιο δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ των ανθρώπων και των φυλών, αλλά εντέλλεται την συμπάθεια προς τούς αδικουμένους και όχι προς τούς άδικούντας. Ο δικαστής εθίγη και του είπε ότι οι Γερμανοί δεν είναι οι αδικούντες, αλλά οι ευεργέται των λαών. Τότε ό πατήρ Γεώργιος με παρρησία αναθεμάτισε την Γερμανία και τούς υπευθύνους της, που αιματοκύλισαν την ανθρωπότητα. Τον αποτέλεσμα ήταν να τον καταδικάσει το στρατοδικείο σε θάνατο.
Ευρισκόμενος στο αναρρωτήριο των φυλακών και αναμένοντας την ημέρα της εκτελέσεως του, είδε στον ύπνο του τον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Γεώργιο, ό όποιος του είπε ότι σε τρεις ήμερες θα αποκτήσει την ελευθερία του. Πράγματι, μετά από τρείς ήμερες, στις τρείς μετά τα μεσάνυχτα, δραπέτευσε από το καλά φρουρούμενο νοσοκομείο, πηδώντας από τον τρίτο όροφο του κτιρίου. Με πολλές προφυλάξεις έφθασε στην Ιερισσό, μέσω Πολυγύρου, και στην συνέχεια στην Μονή του Αγίου Παύλου. Επειδή όμως ήτο καταζητούμενος, έζησε δεκαεννέα μήνες σ' ένα σπήλαιο, πλησίον της Μονής, ενάρετο άγνοια των πατέρων, πλην του Καθηγούμενου και του εφημερίου, ο όποιος τον τροφοδοτούσε σε τακτά διαστήματα με τα αναγκαία προς το ζην.
Ο πατήρ Γεώργιος πέρασε την υπόλοιπη ζωή του αφανώς, εργαζόμενος τας αρετάς και βιάζων εαυτόν διά την βασιλεία των Ουρανών.
Την εσπέραν της 22ας Ιουλίου 1998, μετά την Ακολουθία του Εσπερινού, άπεσύρθη στο κελί του. Ανέγνωσε το Απόδειπνο και αμέσως μετά τον επεσκέφθη ένας από τούς αδελφούς, προσφέροντάς του κι ένα γλύκισμα. Τώρα είπα το Απόδειπνο. Ας μείνει για άλλη ημέρα, είπε. Δεν το έδέχθη, για να μην παραβίαση την αρχής του, καθότι, μετά το Απόδειπνο, ούτε νερό ελάμβανε.
Μετά από λίγη ώρα καθήμενος στο κάθισμα όπου ώρες ατέλειωτες προσευχόταν, παρέδωσε την μακάρια ψυχή του στα χέρια του Ζωοδότου Σωτήρος Χριστού.

ΒΙΒΛΙΟΓ. ΑΘΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ.

1606 - Εικόνες απ’ την αλπική χλωρίδα του Άθω


Τίποτα δεν έδειχνε ότι θα επιστρέψω σ’ αυτόν τον τόπο. Ήταν καλοκαίρι του 1981 όταν για πρώτη φορά σκαρφαλώσαμε στην κορυφή του Άθω. Το καλύτερο ίσως δώρο στον εαυτό μας μετά τις πανελλήνιες εξετάσεις. Η ανάβαση ξεκίνησε στις τέσσερις και μισή το πρωΐ. Το πρώτο φως της ημέρας προμήνυε λιακάδα. Όταν όμως περάσαμε τα δασοόρια, σύννεφα άρχισαν να μαζεύονται. Το φως λιγόστεψε και έννοια μας ήταν να βρούμε καταφύγιο στο εκκλησάκι της κορυφής, πρωτού μας πιάσειη βροχή. Και έτσι έγινε. Και όταν η βροχή άρχισε μαζί με αστραπές, άρχισε και η γρήγορη κάθοδός μας προς έναν ασφαλή προορισμό, τη σκήτη της Αγίας Άννης. Τα καιρικά φαινόμενα εκείνης της ημέρας έμειναν έντονα στη μνήμη μας. Η ομορφιά του τόπου, τα χρώματα και τα αρώματα της φύσης ξέφυγαν από την προσοχή μας, η οποία ασχολήθηκε με τα τερτίπια του καιρού και την ασφαλή κάθοδό μας. Έκτοτε ανέβηκα άλλες τέσσερις φορές. Σε κάθε νέα ανάβαση όλο και περισσότερο φως, όλο και περισσότερη διαύγεια.
Στην τελευταία μας ανάβαση για τους σκοπούς του περιοδικού είχαμε την τύχη να έχουμε τον καλύτερο δυνατό καιρό: φως και αέρα. Πράγμα που μας εξασφάλιζε μια υπέροχη θέα από τη Χαλκιδική μέχρι τις Β. Σποράδες και από τη Σαμοθράκη μέχρι την Εύβοια. Το μάτι είναι πλέον τώρα εθισμένο, ίσως και λόγω των σπουδών, στην παρατήρηση της φύσης, και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον μου είναι τ’ αγριολούλουδα.
Η διαδρομή προς την κορυφή παρουσιάζει ενδιαφέρουσες εναλλαγές τόσο στο τοπίο όσο και στην βλάστηση. Από το λιμανάκι του Κλέφτικου και μέχρι τις σκήτες της Κερασιάς σε υψόμετρο 550 μέτρων, το μοναπάτι ανηφορίζει κάτω από την σκιά της αείφυλλης σκληρόφυλλης (μακκία) βλάστησης. Μας εντυπωσιάζει η κοκκινωπή φλούδα της αγριοκουμαριάς που ξεφλουδίζεται και αποκαλύπτει τον στιλπνό και ανοιχτόχρωμο κορμό της και μας συντροφεύει μέχρι τις σκήτες της Κερασιάς.
Η Κερασιά αποτελεί το ορμητήριο για την κορυφή. Η διανυκτέρευση εδώ χωρίζει την ανάβαση σε δύο μέρες και ξεκουράζει τον ορειβάτη. Η πενταμελής συντροφιά μας δεν απετέλεσε εξαίρεση. Διανυκτερεύσαμε στο φιλόξενο κελί του πατρός Ανδρέα και το επόμενο πρωί συνεχίσαμε για την κορυφή.
Μετά την Κερασιά αρχικά το μονοπάτι συνεχίζει την απότομη κλίση του και μας προσφέρει την υπέροχη θέα του Κάρμηλου όρους (συνώνυμο του Βιβλικού, με υψόμετρο 985μ.). Το πράσινο του βουνού και το γαλάζιο της θάλασσας ξεκουράζουν το μάτι και μας κάνουν να ξεχνούμε τον κόπο της ανάβασης. Κατόπιν το μονοπάτι μπαίνει ξανά κάτω από τα δένδρα και συνεχίζει έτσι, μέχρι περίπου το καταφύγιο, στη θέση «Παναγία». Καθώς πλησιάζουμε στο καταφύγιο σιγά-σιγά ξεπροβάλλουν τα χρώματα και τ’ αρώματα του Άθω. Χιλιάδες αγριολούλουδα, άλλα κοινά, άλλα πιο σπάνια και άλλα ενδημικά συνθέτουν τη μοναδική χλωρίδα της χερσονήσου με 2500 είδη και ειδικότερα την αλπική χλωρίδα του βουνού.
Ο όρος αλπική χλωρίδα αναφέρεται στο σύνολο των φυτών που αναπτύσσονται στο γεωμορφολογικό περιβάλλον των ορέων (και φυσικά όχι μόνο των Άλπεων) πάνω από τα δασοόρια. Κοντά και λίγο πιο πάνω από το καταφύγιο τα κωνοφόρα, έλατα και πεύκα, υποχωρούν. Τα έλατα του Άθω ανήκουν στο είδος Abies borisiiregis. Το είδος παρουσιάζει ενδιάμεσους χαρακτήρες μεταξύ του Abies cephalonica των βουνών της Νότιας Ελλάδας και του κεντροευρωπαϊκού είδους Abies alba. Τα πεύκα ανήκουν στο είδος Pinus nigra (Μαύρη Πεύκη). Ψηλότερα του καταφυγίου και μέχρι τα 1600 περίπου μέτρα παρατηρούνται ελάχιστα κωνοφόρα.
Από το υψόμετρο αυτό και μέχρι την κορυφή κυριαρχούν τα ποώδη φυτά. Ιδιαίτερη ομορφιά έχουν τα βραχόφιλα ποώδη φυτά. Μερικά απ’αυτά είναι και ενδημικά είδη του Άθω. Αλλά και τα λιγότερο χρωματιστά όπως τα αγρωστώδη εκπροσωπούνται επάξια και άφθονα από το γένος Stipa. Ο ερευνητής C.Regel μάλιστα (μελέτησε τη βλάστηση του Άθω σε δύο επισκέψεις το 1936 και το 1938) χαρακτηρίζει την περιοχή της αλπικής ζώνης όπου κυριαρχεί η Στίπα ώς Στίπα-έρημος. Ένα μπουκέτο Στίπα ήταν το ελάχιστο δείγμα ευγνωμοσύνης προς τις συζύγους μας που ανέλαβαν μόνες, για τις μέρες της παραμονής μας στον Άθω, τις ευθύνες του σπιτιού και των τέκνων.
Δύο από τα ενδημικά είδη του Άθω είναι τα Helichrysum sibthorpii (Αμάραντος) και το Anthemis sibthorpii (Μαργαρίτα του Σίμπθορπ). Και τα δυο ονομάστηκαν έτσι προς τιμή του Ιωάννη Σίμπθορπ (John Sibthorp 1758-1796),  Άγγλου βοτανικού ο οποίος περιόδευσε δύο φορές την Ελλάδα μελετώντας τη χλωρίδα της. Κατά τη δεύτερη μάλιστα επίσκεψή του αρρώστησε από φυματίωση, από την οποία και πέθανε λίγο μετά την επιστροφή του στη Βρετανία.
Τόσο ο αμάραντος όσο και η μαργαρίτα είναι πολυετή φυτά της οικογένειας των συνθέτων. Απαντώνται στις απόκρημνες ασβεστολιθικές πλαγιές του Άθω κοντά στην κορυφή. Δυστυχώς οι εργασίες που γίνονται στην κορυφή (κτίσιμο ναού και συνοδών κτηρίων!) περιορίζει τον βιότοπό τους και θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση τους.
Ένα από τα πιο όμορφα αγριολούλουδα και μάλιστα αρκετά συχνό στην αλπική ζώνη του Άθω είναι το Sempervivum marmoreum της οικογένειας των Κρασσουλιδών, για το οποίο νομίζω ταιριάζει καλύτερα το εισαγωγικό βιβλικό χωρίο. Δύο άλλοι εκπρόσωποι της οικογένειας προέρχονται από το γένος Sedum, το είδος Sedum album και το Sedum ochroleucum. Τα είδη Astragalus angustifolius (αγριολούπινο) και Astragalus parnassi (τετράγκαθο) είναι δύο από τους εκπροσώπους της οικογένειας των ψυχανθών στην αλπική χλωρίδα του Άθω (οικογένεια φυτών με σημαντικό ρόλο στον κύκλο του αζώτου καθώς στα φυμάτια των ριζών τους συμβιώνουν αζωτοδεσμευτικά βακτήρια).
Από την οικογένεια των βιολιδών ενδιαφέρον παρουσιάζουν ο πολυετής πανσές Viola delphinantha, η ενδημική Viola athois και το ετήσιο φυτό Viola kitaibeliana. Το λινάρι, Linum elegans, κοσμεί την αλπική ζώνη με τα όμορφα κίτρινα άνθη του.
Το ιώδες χρώμα στην αλπική ζώνη μας το προσφέρει μεταξύ άλλων φυτών η Καμπανούλα Campanula orphanidea, ονομασμένη έτσι προς τιμήν του μεγάλου έλληνα βοτανικού Ορφανίδη. Ο Θ. Ορφανίδης εξελέγη καθηγητής Βοτανικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1850. Το 1862 ερεύνησε τη χλωρίδα του Αγίου Όρους. Εκανε μάλιστα πλούσια συλλογή φυτών.
Τα ροδόχροα άνθη του ανάλατου Centrantus rubber δημιουργούν υπέροχη αντίθεση με το κυανό του Σιγγιτικού κόλπου. Τα ευθυτενή στελέχη του Verbascum macrurum απαντώνται επίσης στην αλπική ζώνη. Τα κενταύρια δεν θα μπορούσαν να λείπουν από την κορυφή. Τα ρόδινα άνθη του Κενταύριου της Χαλκιδικής, Centaurea chalcidicaea συνυπάρχουν με τα κίτρινα του Centaurea rupestris ssp athoa που είναι και ενδημικό υποείδος του Άθω. Άλλα ενδιαφέροντα είδη είναι το Cerastium fontanum, το πορφυρό γαρύφαλο Dianthus gracilis, το λευκό γαρύφαλο Dianthus petraeus ssp. οrbelicus όλα μέλη της οικογένειας των Καρυοφυλλιδών. Ένα ευρύτερα εξαπλωμένο αλλά πολύ όμορφο είδος της αλπικής χλωρίδας, με εξάπλωση σε όλη την κεντρική και νότια Ευρώπη, με τα ροδόχροα άνθη της που σχηματίζουν χαρακτηριστική στεφάνη είναι η Corinilla varia. To Pterocephalus perennis είναι ένας χαμηλός πολυετής θάμνος με ροδόχροα άνθη και οδοντωτά φύλλα. Ενδημικό είδος της Ελλάδος και της Αλβανίας. Στην αλπική ζώνη θα βρούμε επίσης και την Draba athoa μικρό πολυετές φυτό ενδημικό της Βαλκανικής χερσονήσου, το Teucrium montanum και την Saxifraga sancta.
Πολλά θα μπορούσαν ακόμη να ειπωθούν για την αλπική χλωρίδα του Άθω. Αυτό που όμως θα ήταν ίσως ο καλύτερος επίλογος, είναι η ευχή το μικρό αυτό άρθρο να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες ώστε να σταματήσει αυτό που γίνεται αυτή τη στιγμή (Ιούλιος 2008) στην κορυφή του Άθω. Η κλίμακα των έργων που γίνονται δεν αντιστοιχεί στο μέγεθος του χώρου και γι’ αυτό το λόγο προσβάλλει το τοπίο. Τα έργα απειλούν άμεσα τους βιότοπους ενδημικών και άλλων σπάνιων φυτών. Η δε διαχείριση των έργων έχει αλλοιώσει βάναυσα τον χώρο καθώς κάθε οικοδομικό και μη υλικό που περισσεύει πετιέται στις πλαγιές γύρω από την κορυφή και για πολλά χρόνια θα αποτελεί το φόντο που θα συνοδεύει τις κατανυκτικές λειτουργίες στο νέο ναό της κορυφής του Άθω.


ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ,  
ΤΕΥΧΟΣ 65ο, 
2008