Τρίτη, 24 Απριλίου 2012

1162 - Δύο video από το φετινό Πάσχα στο Βατοπαίδι


Εσπερινός της Αγάπης στο Βατοπαίδι
.......Στιγμιότυπα από τον Εσπερινό της Αγάπης στο Βατοπαίδι. Το Ευαγγέλιο απαγγέλθηκε σε δεκατρείς γλώσσες. Η Χορωδία των Πατέρων της Μονής το έψαλε στην ομηρική διάλεκτο.




Λιτανεία Παναγίας Βηματάρισσας
.......Στιγμιότυπα από την λιτανεία της θαυματουργού εικόνας Παναγίας Βηματάρισσας που έγινε την Τρίτη της Διακαινησίμου στο Βατοπαίδι όπου προΐστατο ο επίσκοπος Ανδρούσης κ. Θεόκτιστος

. .

1161 - Οι καρτ ποστάλ του Αγίου Όρους (1897-1916)


του Γιώργου Γκολομπία (*)

Τα «εικονογραφημένα επιστολικά δελτάρια», οι γνωστές μας καρτ ποστάλ, εμφανίστηκαν στις ευρωπαϊκές χώρες τις τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα (εν. τον 19ο). Καθώς συνδύαζαν όμορφη εικονογράφηση, εξαιρετική ποιότητα εκτύπωσης και μειωμένα ταχυδρομικά τέλη, επικράτησαν αμέσως ως το δημοφιλέστερο μέσον αποστολής σύντομων μηνυμάτων και παράλληλα καθιερώθηκαν ως είδος συλλογής, όπως τα γραμματόσημα.
Τα φωτογραφικά κλισέ που χρησιμοποιούνταν για την έκδοση των καρτ ποστάλ ήταν προσεγμένα και οφείλονταν σε επαγγελματίες καλλιτέχνες φωτογράφους της εποχής. Η μέθοδος εκτύπωσης ήταν συνήθως η λιθογραφία ή η χρωμολιθογραφία.
Στον χώρο της Μακεδονίας οι πρώτες καρτ ποστάλ χρονολογούνται από το 1896 και έχουν ως θέμα την πρωτεύουσά της, τη Θεσσαλονίκη. Σχεδόν ταυτόχρονα εκδόθηκαν και οι πρώτες καρτ ποστάλ με θέματα που αφορούν το Άγιον Όρος. Η παλαιότερη γνωστή αγιορειτική κάρτα κυκλοφόρησε πριν από τον Απρίλιο του 1897.
Οι λιγοστές μέχρι σήμερα γνωστές καρτ ποστάλ του Αγίου Όρους από την πρώιμη περίοδο (πριν από το 1900), οι λεγόμενες «προδρομικές» ή souvenir (από την αντίστοιχη χαιρετιστήρια αναγραφή που συνήθως έφεραν στην μπροστινή όψη), είναι ως επί το πλείστον ανώνυμες εκδόσεις και αποτελούν εξαίρετα δείγματα της χρωμολιθογραφικής παραγωγής των τότε κέντρων της ευρωπαϊκή; Τυπογραφίας, Αυστρίας και Γερμανίας. Στα ίδια χρόνια εντάσσονται και δύο αγιορειτικές καρτ ποστάλ του γνωστού εκδότη της Κωνσταντινούπολης Max Fruchtermann.
Την περίοδο 1900-1905 κυριαρχούν οι μεγάλοι εκδότες καρτών της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι στις μακρές σειρές τους με θέματα από την πολυεθνική μεγαλούπολη εντάσσουν και μερικές καρτ ποστάλ με απόψεις από το Άγιον Όρος.
Ο παλαιότερος χρονολογικά από τους εκδότες αυτούς είναι ο G. Bader, ο οποίος περιλαμβάνει αγιορειτικά θέματα σε δύο διαφορετικές σειρές του. Ακολουθεί ο Juda S. Varsano, που ανάμεσα στα έτη 1902-1905 εξέδωσε τέσσερις αλλεπάλληλες σειρές, στις τρεις από τις οποίες περιλαμβάνονται απόψεις αθωνικών μοναστηριών. Η τρίτη σειρά του Varsano (1904), όπου συναντούμε πέντε αγιορειτικά θέματα, ξεχωρίζει αισθητικά από όλες τις υπόλοιπες σειρές της εποχής με τα χαρακτηριστικά art nouveau πλαίσια και τη φροντισμένη χρωμολιθογραφική απόδοση των θεμάτων.
Οι υπόλοιποι θεσσαλονικείς εκδότες της ίδιας περιόδου που εξέδωσαν κάρτες Αγίου Όρους είναι ο David M. Assael, ο L. Molho, και ο  H. Vassif, μόνος του ή σε συνεργασία με τον γιό του, Nafiz. Δυστυχώς στις σειρές των παραπάνω εκδοτών επαναλαμβάνονται ως επί το πλείστον τα ίδια φωτογραφικά κλισέ, σε ασπρόμαυρη ή επιχρωματισμένη μορφή. Τέλος, την περίοδο αυτή τυπώνονται και μερικές κάρτες ρώσων, βουλγάρων και σέρβων εκδοτών.
Περικλής Στουρνάρας
1886-1926
φωτ. περίπου 1908
στη Νέα Σκήτη
Το 1908 αποτελεί ορόσημο για την ιστορία των καρτ ποστάλ του Αγίου Όρους. εκείνη τη χρονιά κυκλοφόρησε η πρώτη ομάδα τριάντα περίπου καρτών με αγιορειτικά θέματα του σπουδαίου βολιώτη καλλιτέχνη φωτογράφου και εκδότη καρτ ποστάλ Στεφάνου Στουρνάρα, ενταγμένη στη γνωστή μεγάλη σειρά του με θέματα κυρίως θεσσαλικού ενδιαφέροντος. Περίπου πέντε από αυτές τις κάρτες είναι προσωπική έκδοση του Περικλή Στουρνάρα, αδελφού του Στεφάνου, που διέμενε εκείνη την περίοδο στο Όρος και εργαζόταν ως φωτογράφος. Η εν λόγω σειρά του Στ. Στουρνάρα είναι η πρώτη συστηματική έκδοση σε μορφή καρτ ποστάλ όλων των μονών του Αγίου Όρους και διακρίνεται για την επιμελημένη χρωμολιθογραφική επεξεργασία της και την ατμοσφαιρικότητά της.
Στην περίοδο 1905-1912 συγκαταλέγεται και η σειρά έντεκα χρωμολιθογράφων καρτ ποστάλ του βούλγαρου εκδότη Θεσσαλονίκης K.G. Samardjieff, κυρίως με απόψεις της Μονής Αγίου Παντελεήμονος, καθώς και μερικές ακόμη ρωσικές κάρτες και λίγες σερβικές.
Στα χρόνια αμέσως μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας από τον τουρκικό ζυγό (1912) ξεχωρίζουν τρεις σειρές: του ιερομόναχου Σάββα (1913-1914), που απαρτίζεται από τέσσερις μόνο χρωμολιθογραφικές κάρτες, του πατρινού εκδότη Α.Β. Πάσχα (1915-1916), που αποτελείται από φωτοκάρτες με όμορφο επιχρωματισμό και με ανάγλυφα πλαίσια σε απομίμηση ξύλου, και τέλος η δεύτερη σειρά αγιορειτικών καρτών του Στ. Στουρνάρα (1914-1916), που είναι εξίσου μεγάλη με την πρώτη σειρά του και ακολουθεί τα υψηλά πρότυπα εκείνης. Παράλληλα συνεχίζουν να κυκλοφορούν μερικές από τις παλαιότερες κάρτες της περιόδου της Τουρκοκρατίας, που δεν είχαν ακόμη εξαντληθεί.
Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος δημιούργησε την ανάγκη μαζικής παραγωγής φτηνών καρτών για τα διάφορα ευρωπαϊκά στρατεύματα, με αποτέλεσμα την κάθετη πτώση της ποιότητας. Το τέλος της «χρυσής εποχής» των καρτ ποστάλ για το Άγιον Όρος, όπως και για όλη τη Β. Ελλάδα, σηματοδοτείται από την περίοδο της συμμαχικής (ουσιαστικά γαλλικής) κατοχής της Μακεδονίας (1915-1919), με την επικράτηση των πρόχειρα τυπωμένων καρτών που παράγονταν στην Γαλλία και βασίζονταν σε κλισέ του φωτογραφικού τμήματος της Στρατιάς της Ανατολής.
Η παραγωγή αγιορειτικών καρτών παρέμεινε αμείωτη μέχρι τις μέρες μας. Ο σημερινός επισκέπτης μπορεί να βρει στα μαγαζάκια των Καρυών και της Δάφνης εκατοντάδες σύγχρονες καρτ ποστάλ του Αγίου Όρους, οι οποίες απευθύνονται στους χιλιάδες προσκυνητές απ’ όλο τον κόσμο που επισκέπτονται την κιβωτό της Ορθοδοξίας.

 
Από το ενημερωτικό έντυπο που εκδόθηκε με αφορμή την έκθεση ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΟΝΑΧΙΚΕΣ. Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 1850-1940, που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, από 8 Δεκεμβρίου 1996 μέχρι 7 Ιανουαρίου 1997 και οργάνωσαν από κοινού ο Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και η Αγιορειτική Φωτοθήκη.


  
Γιώργος Γκολομπίας
(1961-2009)
(*) Γιώργος Γκολομπίας

Δημοσίευμα στην ΚΑΘΗΝΕΡΙΝΗ 30/4/2009

ΑΠΩΛΕΙΑ. Aπό τους πιο σοβαρούς ερευνητές στον χώρο της ιστορικής φωτογραφίας, των χαρτών και των τεκμηρίων του «χάρτινου πολιτισμού», ήταν ο Γιώργος Γκολομπίας, που έφυγε πρόωρα από τη ζωή σε ηλικία 48 ετών. Ο Γιώργος Γκολομπίας, που ήταν και ένας από τους πιο αναγνωρισμένους συλλέκτες και «προστάτης» του πολιτισμού της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Καστοριάς, είχε κερδίσει τον σεβασμό και την εκτίμηση χάρη στη βαθιά του γνώση, τη σχολαστικότητά του και την αφοσίωσή του στο ερευνητικό του πεδίο.
Χάρη στον Γιώργο Γκολομπία διασώθηκαν αναρίθμητα κειμήλια του νεότερου πολιτισμού. Η Καστοριά του οφείλει τη διάσωση και ανάδειξη του αρχείου του φωτογράφου Λεωνίδα Παπάζογλου. Οι μοναδικές φωτογραφίες, που αναπαριστούν την παλιά Καστοριά, έγιναν αντικείμενο έκθεσης από το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και εκδόθηκε σχετικό λεύκωμα. «Ηταν εξαιρετικά εύστοχος στην επισήμανση της λεπτομέρειας και ακριβής στην καταγραφή της τεκμηρίωσης», λέει ο Κωστής Αντωνιάδης, που, ως διευθυντής τότε του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης είχε συνεργαστεί με τον Γιώργο Γκολομπία για την ανάδειξη του Αρχείου Λεωνίδα Παπάζογλου.
Ο Γιώργος Γκολομπίας γεννήθηκε το 1961 στο Βογατσικό Καστοριάς και σπούδασε Ιατρική στη Θεσσαλονίκη. Ο «γιατρός», όπως τον αποκαλούσαν, υπήρξε ένας από τους βασικούς συνεργάτες της Αγιορειτικής Φωτοθήκης (όπου συνεργάστηκε με τον πατέρα Ιουστίνο) και διατηρούσε στενές επαφές με άλλους συλλέκτες όπως τον Ν. Ε. Τόλη και Μιχάλη Τσάγκαρη. «Ηταν ένας άνθρωπος με μεγάλη θεωρητική κατάρτιση», λέει ο Ν. Ε. Τόλης, ο οποίος συνεργάστηκε μαζί του στο υπό έκδοση λεύκωμα «Από την Απελευθέρωση στον Γράμμο» (Ηνωμένοι Φωτορεπόρτερ). «Ο τρόπος που έζησε αποτέλεσε μάθημα ζωής για όλους μας». Με μεγάλη αξιοπρέπεια αντιμετώπισε το θέμα της ασθένειάς του.
Μεγάλη του αγάπη ήταν η Καστοριά. Το προσωπικό αρχείο του Γιώργου Γκολομπία αποτελεί ένα σημαντικό αποθησαύρισμα του πολιτισμού της περιοχής και μια παρακαταθήκη για το μέλλον.

 
Δείτε τα 20 αγιορειτικά μοναστήρια στην ανάρτηση:





1160 - Όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης: Η απιστία προέρχεται από την υπερηφάνεια


Η απιστία προέρχεται από την υπερηφάνεια. Ο υπερήφανος ισχυρίζεται ότι θα γνωρίσει τα πάντα με τον νου του και την επιστήμη, αλλά η γνώσι του Θεού παραμένει ανέφικτη γι' αυτόν, γιατί ο Θεός γνωρίζεται μόνον με αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος αποκαλύπτεται στις ταπεινές ψυχές. Σ' αυτές δείχνει ο Κύριος τα Έργα Του, που είναι ακατάληπτα για τον νου μας.

1159 - Όσιος Ξενοφών ο κτήτορας


Αγιορείτης Άγιος
Μνήμη 24 Απριλίου


Ο Όσιος Ξενοφών έζησε κατά τα τέλη του 10ου αιώνος μ.Χ. και σκήτεψε στο Άγιον Όρος. Καταγόταν από περιφανή και πλούσια οικογένεια και είχε σπουδαία μόρφωση. Υπήρξε σύγχρονος του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου, του δομήτορος της Μεγίστης Λαύρας, στο δε βίο του μαρτυρείται ότι ο Όσιος Αθανάσιος θεράπευσε τον αδελφό του Οσίου Ξενοφώντος, Θεόδωρο, ο οποίος έπασχε από την ανίατη νόσο του καρκίνου.
Όταν ήλθε ο Όσιος Ξενοφών στον χώρο όπου σήμερα υπάρχει η επ' ονόματί του φερομένη μονή, βρήκε κατά την παράδοση μικρό ναΐσκο του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου του Μυροβλύτου και τη θαυματουργή εικόνα του Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου. Η εικόνα αυτή βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη κατά την περίοδο της εικονομαχίας, όταν οι άγιες εικόνες κατακαίγονταν από τους ασεβείς και αιρετικούς. Τότε η Αγία αυτή εικόνα, μαζί με άλλες, ρίχθηκε στη φωτιά. Αλλά, ω του θαύματος!, η φωτιά σβήστηκε και η εικόνα βρέθηκε σώα και αβλαβής προς καταισχύνην των ασεβών. Τότε ένας από αυτούς, ο θρασύτερος και τολμηρότερος από όλους, αφού έλαβε μάχαιρα χτύπησε την μορφή του Αγίου στον πώγωνα και αμέσως το αίμα που έτρεξε από την πληγή παρέστησε τον Άγιο ζωντανό και θαυμαστό, να ελέγχει δε τρανώς την πλάνη των αιρετικών. Αυτό δε, φαίνεται μέχρι σήμερα.
Μετά από ότι συνέβη, οι ασεβείς εκείνοι άνθρωποι τράπηκαν σε φυγή. Ένας δε ευσεβής και φιλόθεος Χριστιανός πήρε την εικόνα με φόβο και ευλάβεια και την έφερε στην παραλία. Εκεί, αφού προσευχήθηκε θερμά στον Πανάγαθο Θεό, για να διασώσει την εικόνα, την έριξε στη θάλασσα. Έτσι η εικόνα του Αγίου Γεωργίου έφθασε στη μονή Ξενοφώντος, για να καταστεί στήριγμα και παρηγοριά των μοναστών, οροθέτης και φύλακας του ευλογημένου εκείνου τόπου.
Όταν ο Όσιος Ξενοφών είδε την αγία εικόνα και έμαθε περί της παραδόξου επελεύσεως αυτής διά της θαλάσσης, ανήγειρε με δικά του έξοδα και πολύ κόπο νέα μεγαλοπρεπέστατη μονή, την οποία αφιέρωσε στον Μεγαλομάρτυρα Γεώργιο τον Τροπαιοφόρο και κατέστησε αυτήν αρετής φροντιστήριο, ασκήσεως γυμναστήριο, υπακοής και ταπεινοφροσύνης θείο ενδιαίτημα, σωφροσύνης κατοικητήριο, μάλιστα δε ελεημοσύνης και αγάπης οίκο.
Ο Όσιος διά της διακρίσεως και της πλήρους αγάπης καρδίας αυτού, είλκυε πάνω του τη Χάρη του Παναγίου Πνεύματος. Γι' αυτό τον βλέπουμε να έρχεται ειρηνοποιός στις διενέξεις και στις προστριβές μεταξύ ορισμένων μονών του Άθω, που συνέβησαν κατά τις αρχές του 11ου αιώνα μ.Χ., με αφορμή εδαφικές διαφορές και καταπατήσεις, στις οποίες έδινε τη λύση επιτυγχάνοντας την εφαρμογή του δικαίου και την τακτοποίηση όλων των ενδιαφερομένων πλευρών. Βρίσκουμε δε και τις περίφημες «ασφάλειες» αυτού, δηλαδή τα συμβόλαια ή συμφωνητικά, στα οποία και σκιαγραφείται γλαφυρά το σοφότατο του νου του, το πραότατο της καρδιάς του, το ειρηνοποιό της διαθέσεώς του, το δικαιότατο της γνώμης του, η πλούσια και βαθύτατη μόρφωση και καλλιέργειά του. Και από όλους τους πατέρες απεκλήθη «ο δίκαιος».
Ο Όσιος Ξενοφών, περί το τέλος του βίου του, παραιτήθηκε από την ηγουμενία υπέρ του αδελφού του Θεοδώρου και εφησύχαζε αναμένοντας ειρηνικά την ώρα της εκδημίας του προς τον Κύριο. ο Κύριος τον ανέπαυσε με ειρήνη μεταξύ των ετών 1018 - 1035 μ.Χ.