Σάββατο, 21 Απριλίου 2012

1149 - Ιερό Χιλιανδαρινό Κελλί Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου (φωτογραφίες)


Το ερειπωμένο Ιερό Χιλιανδαρινό Κελλί του Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου βρίσκεται στις Καρυές, κοντά στην Ι. Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, στο μονοπάτι που οδηγεί προς το Βατοπαίδι.


Τις φωτογραφίες βρήκα στην ιστοσελίδα του Μοναστριού Lepavina, όπου υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες για το κελλί, στα σερβικά. 


Στο Ι.Κελλί του Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου δεν έχω πάει, το φωτογράφισα όμως από μακριά, αρκετές φορές:


1148 - Αγιορειτικές oσιακές μορφές στη Θράκη του 14ου αι. (Δ΄ μέρος)


Ὁ ὅσιος Γρηγόριος ὁ νέος, 
κτίτωρ τῆς μονῆς Γρηγορίου. 
Τοιχογραφία τοῦ 1820 στή Λιτή τοῦ Κυριακοῦ 
τῆς σκήτης Καυσοκαλυβίων. 
Ἔργο Μητροφάνους μοναχοῦ 
τοῦ ἐκ Βιζύης τῆς Θράκης.


τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου (*)

Εναι γνωστό τι τόν 14ο αώνα, κυρίαρχη λλά καί πιό δυναμική πνευματική κίνηση στή Βυζαντινή Ατοκρατορία, στάθηκε συχασμός, ποίος, πιπλέον, γνώρισε ταχύτατη διάδοση πό τόν λληνικό, στόν σλαβικό καί ρουμανικό κόσμο. νας πό τούς κυριότερους φορες τς πνευματικς ατς κίνησης, πού μέ τόν βίο καί τή δράση του δημιούργησε πολιτισμό καί στορία ταν   σιος Γρηγόριος Σιναΐτης
    Παρ’ λο πού συχασμός πρχε στό γιον ρος καί πρίν τήν φιξη το σίου Γρηγορίου το Σιναΐτου, συμβολή το σίου Γρηγορίου στήν ξελικτική πορεία τς συχαστικς διδασκαλίας κατά τήν στερη βυζαντινή ποχή εναι καίρια καί ναμφισβήτητη, καθώς συνδέεται μέ τήν εσαγωγή νέων στοιχείων στήν συχαστική θεωρία.
   σιος Γρηγριος Σινατης, γεννθηκε περ τ 1265 στ Κοκουλον, τς Μικρς σίας. Κατ τ διρκεια τς βασιλεας το νδρνικου Β΄ Παλαιολγου, ατς κα οκογνει του αχμαλωτστηκαν, μαζ μ πλθος χριστιανος τς περιοχς, π τος γαρηνος κα μεταφρθηκαν στ Λαοδκεια. Μετ τ τλος τς αχμαλωσας του Γρηγριος δν πστρεψε στν πατρδα του, λλ μσω Κπρου κατευθνθηκε στ Σιν, που κρη μοναχς στν στορικ μον τς γίας Ακατερνης. Στό Σιν σκθηκε γι μα τριετα καί στή συνέχεια, φο διέμεινε γιά λίγο στήν Κρήτη κατληξε, πρν τ 1325, στ γιον ρος. Γργορα φμη του ς διδασκλου το συχασμο, ξαπλθηκε σ' λο τ γιον ρος μ ποτλεσμα κκλος τν μαθητν του ν διευρυνθε. νμεσ τους, κτς π λληνες, βρσκονταν κα Σλβοι. ργτερα, γκαταλείποντας τόν θω, κατευθνθηκε περί τό 1335 στ Παρρια τς νατολικς Ρωμυλίας, που δρυσε τσσερις μονς. Στά Παρόρια τόν κολούθησαν καί ρκετοί πό τούς γιορετες μαθητές του. Στό Βίο το σίου Γρηγορίου μνημονεύονται Γεράσιμος ξ Ερίπου, ωσήφ Εβοεύς, ββάς Νικόλαος ξ θηνν, Μάρκος πό τίς Κλαζομενές, άκωβος μετέπειτα πίσκοπος Σερβίων, αρών, Μωϋσής, Λογγίνος, Κορνήλιος, σαΐας, Κλήμης Βούλγαρος καί βεβαίως βιογράφος το σίου, μοναχός Κάλλιστος, μετέπειτα οκουμενικός πατριάρχης.
  Σχετικά μέ τόν ‘‘Μρκο τόν σιώτατο’’ πού κατοικοσε στόν Μελανέα, ατός θά μποροσε νά ταυτιστε μέ τόν μοναχό Μρκο τόν Κυρτό πού πρξε μοναχός τς Μεγίστης Λαύρας καί ζησε μέχρι τά μέσα το 14ου α. ξ σου μως εναι πιθανόν νά πρόκειται γιά τόν Μρκο, τό μαθητή το σίου Γρηγορίου Σιναΐτου, ποος ναφέρεται συχνά στό Βίο το σίου Μαξίμου το Καυσοκαλύβη ς ‘‘Μρκος πλος’’. J. Meyendorff καί λλοι ρευνητές ταυτίζουν τόν μαθητή το σίου Γρηγορίου το Σιναΐτου Μρκο μέ τόν μοναχό Μρκο τόν Κυρτό. Στό Βίο το σίου Γρηγορίου το Σιναΐτου, βιογράφος γιος Κάλλιστος Α΄ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ναφέρει τό συμμοναστή του Μρκο, ποος καταγόταν πό τίς Κλαζομενές, γινε μοναχός «ν τ... σεβασμί μον τ το κυρο σακ πικεκλημένη» στή Θεσσαλονίκη καί τέλος μόνασε στό γιον ρος πό τόν σιο Γρηγόριο τό Σιναΐτη. Τόν περιγράφει ς πόδειγμα εσεβείας καί ταπεινοφροσύνης καί συμπληρώνει τι Θεός «δι τν τοσαύτην ατο μετριοφροσύνην τε κα πακον π τοσοτον δόξης τοτον ξρέ τε κα νύψωσεν» στε νά καταλάμπει «πό τς το παναγίου πνεύματος λλάμψεως».
  Μεταξύ τν πολλν μοναχν πού κατέφθασαν στά Παρόρια γιά νά τεθον πό τήν φωτισμένη καθοδήγηση το σίου Γρηγορίου ταν καί πίσης γιορείτης λληνοβούλγαρος σιος Ρωμύλοςπού γεννήθηκε στό Βιδύνιο, παραδουνάβια πόλη τς βορειοδυτικς Βουλγαρίας, περί τό 1310. πατέρας του ταν «Ρωμαος τό γένος», ν μητέρα του προερχόταν «κ τν Βουλγάρων». σιος Ρωμύλος περί τό 1335-1340 κάρη μοναχός στή μονή Θεοτόκου δηγητρίας στό Τύρνοβο τς Βουλγαρίας. ργότερα μως, μόλις πληροφορήθηκε τι σιος Γρηγόριος Σιναΐτης κτιζε μονή στά Παρόρια καί χοντας κλίση περισσότερο πρός τήν ρημική ζωή, ναχώρησε γιά τό νέο ατό μοναστικό κέντρο. Φθάνοντας κε, σιος Ρωμύλος κτισε κελλί πλησίον τς μονς στήν ποία σκετο σιος Γρηγόριος Σιναΐτης.
   ργότερα φθασε στά Παρόρια -προερχόμενος πό τήν Κωνσταντινούπολη- καί μεινε μαζί μέ τόν σιο Ρωμύλο, σιος Γρηγόριος Νέος, βιογράφος το σίου Ρωμύλου. Δύο φορές ναγκάστηκαν καί ο δύο τους, ξ ατίας δυσκόλων περιστάσεων νά γκαταλείψουν τά Παρόρια καί νά καταφύγουν στή Ζαγορά τς Βουλγαρίας, στόσο σιος Ρωμύλος ψηφντας τόν κίνδυνο τν Τούρκων πανλθε μόνος του καί γκαταστάθηκε «ες τό νδότατον το ρους» τν Παρορίων. κε κτισε λλη καλύβη καί κάρη μεγαλόσχημος μοναχός, ζντας μέ πόλυτη ξενιτεία γιά πέντε χρόνια καί προσφεύγοντας –μόνο ν παρουσιαζόταν μεγάλη νάγκη- στή μονή «το γίου Σιναΐτου».
   Τό 1360, μετά τήν ρήμωση τς μοναστικς περιοχς τν Παρορίων πό τούς Τούρκους, Ρωμύλος φθασε στό γιον ρος. κε, τήν περίοδο 1360-1371, σκεται «πλησίον τς ερς Λαύρας», που νθε συχαστική ζωή καί πολλοί «πατέρες μότροποι οκον». παραμονή το σίου Ρωμύλου στήν περιοχή Μελανά τς Λαύρας ναφέρεται στό Βίο του πού συνέταξε, μαθητής του Γρηγόριος Νέος στήν δια τοποθεσία. Στό γιον ρος σιος Ρωμύλος παρέμεινε μέχρι τήν ττα το Σέρβου γεμόνα ωάννη Ογγλεση στή μάχη το βρου τό 1371, στερα πό τήν ποία κατέφυγε στόν Αλνα, στίς κτές τς δριατικς, που ναδεικνύεται «σαπόστολος, πάντας ες νότητα τς ληθος πίστεως συγκαλν» μέ τόν «κεχαριτωμένον λόγον του», σύμφωνα μέ τόν Βίο του. ργότερα μως, περί τό 1375, «ες τήν Σερβίαν πέρχεται», στή μονή τς ναλήψεως το Σωτρος Ραβανίτσης, που καί κοιμήθη περί τό 1381.
  σιος Γρηγόριος Νέος, πονομαζόμενος καί συχαστής Καλλιγράφος, μαθητής, τό πιθανότερο, κι ατός το σίου Γρηγορίου το Σιναΐτου καί ργότερα το σίου Ρωμύλου, το ποίου πρξε καί βιογράφος, θεωρεται ς δρυτής τς μώνυμης μονς στό γιον ρος. Μετά τήν ναχώρηση πως εδαμε το σίου Ρωμύλου γιά τόν θω, Γρηγόριος ρχεται στό γιον ρος, στήν περιοχή Μελανά τς Μεγίστης Λαύρας καί ποτάσσεται πάλι στόν σιο Ρωμύλο, ς γνήσιος μαθητής του. Γρηγόριος μως δέν κολουθε τόν σιο Ρωμύλο κατά τήν ναχώρηση το δεύτερου πό τόν ερό τόπο. τσι παραμένει στό γιον ρος που δρύει τή Μονή το γίου Νικολάου, πού σήμερα φέρει τήν πωνυμία ‘‘το σίου Γρηγορίου’’. Σέ ρχαία κολουθία το σίου Γρηγορίου γίνεται λόγος γιά τήν μφάνιση σ’ ατόν θείου φωτός, πό τό ποο δηγούμενος σιος κατέβηκε μέχρι τόν παράκτιο βράχο που καί κτισε στό σημεο πού το ποδείχθηκε τή Μονή. Στήν δια κολουθία σιος ξυμνεται γιά τά θαύματά του, χάρη στά ποα σώθηκε μονή καί λο τό ρος πό βαρβαρικές πιδρομές. Πάντως ο τουρκικές πιδρομές στό γιον ρος θά πρέπει νά ταν καί ατία τς ναχωρήσεως το  σίου Γρηγορίου π’ ατό καί τς μεταβάσεώς του περί τό 1379 στή Σερβία, στήν ποία βασίλευε κνέζης γιος Λάζαρος (1371-1389). κε ζε ντός σπηλαιώδους ναο, φιερωμένου στόν γιο Νικόλαο, ν ργότερα δρύει τή μονή Γκόρνιακ. Στό καθολικό τς σερβικς ατς μονς βρίσκεται καί τό ερό λείψανο το σίου, πιτελντας πολλά θαύματα. μνήμη του ορτάζεται στίς 7 Δεκεμβρίου.
 (συνεχίζεται...)

(*) Ὁλόκληρη ἡ μελέτη τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου:  «Ἁγιορειτικές ὁσιακές μορφές στή Θράκη τοῦ 14ου αἰ.», δημοσιεύθηκε στά Πρακτικά τοῦ 4ου Διεθνοῦς Συμποσίου Θρακικῶν Σπουδῶν: Βυζαντινή Θράκη. Μαρτυρίες καί Κατάλοιπα. Κομοτηνή, 18-22 Ἀπριλίου 2007, στό: Byzantinsche Farschulngen 300 XXX (2011), σσ. 277-326, πίνακες 801-807.